صفحه ادب و هنر

مروري بر برنامه طنز «دكتر سلام»

خبرگزاري دانشجو در بحبوحه انتخابات ۱۳۹۲، مجموعه تصويري پرسشگر و جست وجوگر سياسي «دكتر سلام» را با درونمايه‎اي كاملا طنز منتشر ‎كرد كه با اغلب مجموعه‎هاي طنز سياسي محافظه‎كار ساخته شده تا آن مقطع، متفاوت بود. ترس جاري در فضاي رسمي برنامه‎سازي كه زمينه‎اش به‎صورت مرجع، در اختيار تلويزيون ملي ايران قرار داشت، سال‎ها زمينه بروز خلاقيت استعدادهاي جوان را از بين برده بود و حالا جوانان پشت خط مانده با استفاده از پتانسيل فضاي مجازي دست به توليداتي مي‎زدند كه با فضاي رسمي رايج، تفاوت شگرفي داشت.

به گزارش مشرق، رسانه مرجع در طول ساليان گذشته آن‎قدر محافظه‎كارانه عمل كرده بود كه امكان ساخت برنامه سياسي با رويكردي طنز و كمدي وجود نداشت، حتي بسياري از اخبار و تحليل‎هاي خبري كه در فضاي رسمي كشور منتشر مي‎شود، در اخبار روزانه رسانه مرجع بازتابي ندارد. وقتي خبري سياسي همچنان به شيوه دهه شصت به مردم ارائه مي‎شود، هيچ انتظار خاصي براي ساختن طنز سياسي آن‎هم در رسانه مرجع نمي‎توان داشت. فضاي مجازي و تيم خبري خبرگزاري دانشجو اين فرصت را براي «سيد محمدعلي صدري‎نيا» فراهم آورد تا با خلاقيت و تحليلي جوانانه، برنامه‎اي بسازد كه طيف‎هاي سياسي گوناگون مشتري هفتگي‎اش باشند.

از سوي ديگر روح «دكتر سلام» با فضاي خشك و رسمي ژورناليستي مرسوم در رسانه‎ها در تعارض بود. تولد اين برنامه تاثير شگرفي بر فضاي رسانه‎اي انقلابي داشت. نخستين تاثير مهم دكتر سلام، تاثير در نوع خبرخواني بود. دكتر سلام يك بسته خبري كوچك بود كه مخاطب را با لحني طنز در جريان مهم‎ترين رويدادها و اخبار كشور قرار مي‎داد؛ مخاطبي كه پس از سال‎هاي سياست زده 84 تا 88 حوصله خواندن اخبار سياسي و گاف‎هاي مسؤولان اجرايي كشور را نداشت چون گاف سياسي از ارديبهشت ۱۳۹۰ تا نيمه سال ۱۳۹۲ به امري معمول در حوزه سياسي كشور بدل شد.

برنامه «دكترسلام» براي علاقه‎مندانش بازتكرار دوران خوش گل‎آقا بود. گل آقا مجموعه‎اي از بازخواني دوباره اخبار با رويكرد طنز بود، به انضمام كمي شعر و كاريكاتور. مجموعه طنز «دكتر سلام» در دوران يك سرخوردگي سياسي چهار ساله، زماني كه مردم خوراك كمدي بيش‎تري نياز دارند، وارد فضاي رسانه‎اي كشور شد، و رويكرد گل آقا را دنبال مي‎كرد، مجموعه دكتر سلام به همان شيوه خبرخواني مي‎كرد و در ميان همه اخبار يك صداي خش دار پيرمردگونه (شبيه شاغلام گل آقا) ، با خبرها شوخي مي‎كند و در پايان برنامه، «ترين‎هاي» هفته را معرفي و در پايان از «دكترترين دكتر هفته» را با يك كاريكاتور زيبا رونمايي مي‎كند.

در توصيف كاركرد فني دكتر سلام مي‎توان به اين نكته اشاره كرد كه اين برنامه، مخاطب را با خبرخواني سياسي آشتي داد. از اين جهت دكترسلام همچنان قابل مقايسه با مجله «گل آقا»ي كيومرث صابري فومني است. تولد گل آقا و تولد دكتر سلام در شرايطي تاريخ مشابهي رقم خورد. شايد هشت سال جنگ تحميلي تاثير ناهنجار آن‎چناني بر روحيه عمومي مردم ايران نداشت، اما پس از پايان جنگ، شوك بزرگ رحلت جانگداز حضرت آيت‎ا... خميني(ره) ، نوعي سرخوردگي سياسي را در ميان مردم پديد آورد و پرواز ملكوتي ايشان، خستگي هشت سال دفاع را بر تن مردم گذاشت. در چنين شرايطي با ظهور فضاي بسته دولت سازندگي، مردم عملا با سياست و خبرخواني سياسي كاملا قهر بودند، ظهور گل آقا در فضاي بسته دوران سازندگي، مردم را با خبرخواني سياسي آشتي كردند. سرخوردگي سياسي حاصل از دو سال پاياني محمود احمدي‎نژاد، كم‎تر از آن دوران تولد گل آقا نبود. ياس سياسي در پايان صدارت محمود احمدي‎نژاد به اوج خود رسيده بود و مردم نياز به يك شوك رسانه‎اي بزرگ داشتند تا با سياست دوباره آشتي كنند.

مجموعه «دكتر سلام» در واقع گل آقاي نوين است؛ بازتكرار، طنز گزنده و انتقادي لطيفي است كه پس از فوت مرحوم كيومرث صابري روي دكه مطبوعات تا سالياني جايش خالي بود و امكان احياي مجدد اين نشريه بسيار سخت بودو نياز به محتواي تازه‎اي در مديومي ديگر داشت.

با نزديك شدن به پايان دوران صدارت محمود احمدي‎نژاد در سال ۱۳۹۲ كه با سرخوردگي هر دو طيف سياسي همراه بود، انتخاباتي ديگر در پيش بود و با توجه به فضاي هيستريك سياسي دوران احمدي‎نژاد، فضاي دو قطبي تشديد مي‎شد. فضايي كه از سال ۸۸ تا سال ۱۳۹۲، در طول چهار سال با يك جهل سياسي بدان دامن زده شد. نخستين كاركرد سياسي برنامه‎اي همچون دكتر سلام اين بود كه توانست فضاي سياسي هيستريك سال ۱۳۹۲ را كمي تلطيف كند. كما اين‎كه سازندگان «دكتر سلام» تنها قصد داشتند اين برنامه را در طول ايام انتخابات بسازند و پس از پايانش برنامه دكتر سلام را متوقف كنند. اما ادامه كار دولت حسن روحاني، زمينه استمرار اين برنامه را فراهم آورد. در نقد كساني كه برنامه دكتر سلام را برنامه‎اي ضد دولت معرفي مي‎كنند، مي‎توان به اين داده مهم اشاره كرد كه وعده رئيس جمهور براي توسعه آزادي بيان زمينه توليد چنين برنامه‎اي را فراهم آورد.

اين مجموعه در مقاطع مختلف و سالگرد آغاز فعاليتش، جشن‎هاي متنوعي را برگزار كرد. تهيه كنندگان اين برنامه آخرين جشن خود را به دليل كارشكني برخي مسوولين كه قرار بود در سالن 12 هزارنفري آزادي برگزار كنند، در سالن 7 تير برگزار كردند و مخالفان سياست‎هاي دولت در اين مكان گردهم جمع شدند و در برنامه‎اي كاملا شاد و مفرح انتقادهاي خود را نسبت به دولت مطرح كردند. پس از آن روزنامه‎هاي زنجيره‎اي اصلاح طلب كه تاب هيچ صداي انتقادي را نداشته و دولت به اصطلاح اعتدالي را مي‎خواهند به نفع خود مصادره كنند، با تيترهاي توهين آميزي برگزاري جشن دكتر سلام را زير سؤال بردند.

پس از برگزاري جشن دكتر سلام در تالار وزارت كشور، برنامه دكتر سلام تا مدت‎ها در معرض حمله‎هاي رسانه‎هاي راديكالي قرار داشت كه به بهانه‎هاي واهي آن‎را مي‎كوبيدند. در همين شرايط اميد بود دولت اعتدال، رويكرد رسانه‎هاي تندرو را قبول نكرده و جبهه منتقدانش را كاملا به رسميت بشناسد. البته اين اميد را بايد تقويت كرد كه رئيس جمهوري با كسب حداكثر آرا در انتخابات اخير، ديگر نگاهي تحقير آميز چون گذشته به اپوزيسيون و منتقدانش نداشته باشد.

توليد مستندي با موضوع رزمندگاني كه مدافع حرم شدند

به گزارش خبرگزاري فارس، قدرت باقري كارگردان و مستندساز در سخناني درباره كار جديدش با عنوان «شرهاني تا شام» گفت: استان ايلام به دليل 425 كيلومتر مرز خاكي با كشور همسايه عراق در همان ابتداي جنگ تحميلي، مورد تهاجم قرار گرفت و هشت سال جنگ را در شديدترين وضع تجربه كرد؛ البته اين امر، موجب شد تا اتفاقات بسيار خوشايندي از اتحاد، غيرت، شجاعت و شهامت رزمندگان اين سرزمين شكل بگيرد.

وي افزود: ما در هشت سال دفاع مقدس در استان ايلام شاهد طرح ريزي و اجراي عمليات‎هاي بزرگي مانند كربلاي يك، والفجر سه و پنج، رمضان، فتح المبين و محرم بوديم.

اين مستندساز ادامه داد: همين موضوع بعد از دوران دفاع مقدس در بحث تفحص شهدا ادامه پيدا كرد و به دليل اين‎كه ايلام يكي از خطوط عملياتي در دوران جنگ بود، در تفحص شهدا، آمار بالايي در اين مناطق داريم، پس از اين اتفاقات، شاهد شكل‎گيري يادماني در منطقه «شرهاني» بوديم.

وي افزود: علت اين‎كه نام «شرهاني تا شام» را براي اين مستند انتخاب كرديم اين بود كه به يادمان شرهاني بايد به‎عنوان يك دانشگاه نگاه كرد، خادم‎هايي كه در آن حضور پيدا مي‎كنند، درس‎هاي فراواني را مي‎آموزند؛ تعدادي از راوياني كه در همين يادمان شرهاني بودند با شروع و شكل‎گيري پديده منحوس داعش، مدافع حرم شده‎اند كه تعدادي از آن‎ها هم به شهادت رسيده‎اند.

اين مستندساز يادآور شد: پيوندي معنادار در شرهاني شكل گرفته و افرادي كه به اين سرزمين آمده بودند، امروز، در حال مبارزه با داعش هستند؛ برداشت من از اين اتفاق، جريان داشتن خط و جريان شهادت است و مي‎شود به اين ماجرا از اين منظر، نگاه و پيوند معناداري را ايجاد كرد.

وي تاكيد كرد: اين سرزمين داراي پيشينه‎اي متعالي است و با توجه به اين‎كه ما نيازمند به الگوسازي براي جوانان هستيم بنابرين پرداختن به اين سوژه، مي‎تواند الگوي بسيار موفق و كارآمدي براي آن‎ها باشد.

اين مستندساز در همين باره بيان كرد: از اسفندماه سال 95 ساخت مستند «شرهاني تا شام» را آغاز كرديم و بيش‎تر تصويربرداري اين مستند، در شهرستان دهلران و يادمان شرهاني انجام داديم. البته به تناسب سوژه‎ها، مجبور شديم به اصفهان سفر كنيم و با رزمندگان لشكر امام حسين(ع) ديدار كنيم و با تفحص‎كنندگاني كه باعث و باني ايجاد يادمان شرهاني شدند، مصاحبه كنيم.

 ادب و هنر

بازيگر «مختارنامه»:
شرم مي كنم برخي فيلم ها را با خانواده تماشا كنم

انوش معظمي بازيگر سريال «مختارنامه» با اشاره به نامناسب بودن فيلم‎هاي در حال اكران گفت: واقعيت اين است كه من اكثر آثار سينمايي را مشاهده مي‎كنم و گاهي اوقات در تماشاي برخي از فيلم‎ها به خودم مي‎گويم كه نمي‎توان در كنار خانواده اين فيلم را تماشا كرد.
وي در همين راستا ادامه داد: يعني اگر در جمعي خانوادگي بنشينم از ديدن اين آثار شرم مي‎كنم. سينماي ما چرا و به چه علت به اين سمت رفته و به چه بهايي جذب مخاطب مي‎كند و ميلياردي مي‎فروشد؟
بازيگر نقش حرمله، روشنفكرمآبي را مشكل اين روزهاي هنر خواند و تاكيد كرد: شايد برخي روشنفكرانه به موضوع مي‎نگرند و خودشان را با دنياي غرب مقايسه مي‎كنند كه به فرض مثال ما عقب افتاده‎ايم و آن‎ها پيشرفته‎اند. اما نبايد يادمان برود كه ما بايد به ارزش‎هاي اخلاقي خودمان پايبند باشيم. چرا بايد هميشه چشم به غرب بدوزيم و خودمان را عقب افتاده بدانيم؟!
به گزارش مشرق، وي رواج فضاي مجازي و شبكه‎هاي ماهواره‎ي معاند را دشمن اصلي بنيان خانواده دانست و ادامه داد: سرعت بالا در اطلاعات، اينترنت‎زدگي و فضاي مجازي اتفاقات بسيار مخربي را براي ما به همراه داشته است. آمارهاي تاسف‎ برانگيزي كه در جامعه منتشر مي‎شود از قبيل روابط ناسالم، طلاق و غيره از همين فيلم‎هاي ماهواره‎اي و فضاي مجازي ناشي مي‎شود.
معظمي مطالعه و تفكر درست را راه حل اين مشكلات دانست و خاطرنشان كرد: متاسفانه بسياري از روشنفكر نماهاي ما تنها با چند پست و پيام اينترنتي مجاب شده‎اند و پشت شعارهايشان هيچ تفكر و مطالعه‎اي نيست. اين واقعاً ناراحت كننده است. من هم با اين كلمه موافقم كه ابتذال به شدت سينما را فرا گرفته است. اين ربطي به تئاتري بودن من ندارد و اتفاقي است كه به راحتي در سينما قابل روئيت است. ما بايد با مطالعه و تفكر درست مسائل پيرامون هنر و فرهنگ كشور را رصد و واكاوي نماييم.