صفحه كلبه سبز

صرفه جويي؛ لازمه زندگي

اصولاً صرفه‌جويي از پديده‌هايي است كه با فرهنگ فردي، خانوادگي و اجتماعي بسياري از جوامع عجين است.

در واقع با صرفه‌جويي مي‌توان خرج زندگي را مديريت كرد. اگر يك جوان بتواند در همه پديده‌هاي زندگي از جمله خرج كردن، ميانه‌روي و با توجه به منافع درآمدي خود در صرف هزينه دقت كند، صرفه‌جويي معنا پيدا مي‌كند.

متأسفانه در برخي خانواده‌ها به دليل نداشتن تربيت درست، به برنامه‌ريزي در امور زندگي چندان پرداخته نشده و تمرين كافي در اين زمينه وجود نداشته است.

بي اعتنايي به آينده

در برخي مواقع، صرفه‌جويي نكردن ناشي از بي‌اعتنايي به آينده است. هرگاه نگرش ما نسبت به زندگي كوتاه مدت، نااميدانه و مقطعي باشد، حساسيت و توجه به دو عامل هزينه و فايده و دخل و خرج كاهش پيدا مي‌كند. اين امر موجب مي‌شود به جاي درست خرج كردن، پس انداز و آينده نگري، به فكر گذران زندگي و خرج كردن باشيم.

البته صرفه‌جويي به نوع خصوصيات فردي و موقعيت شغلي افراد نيز بستگي دارد، به اين معنا كه متأثر از عوامل جمعيت شناختي از قبيل نسل، جنس، شغل، تحصيلات، درآمد و محل سكونت است. در برخي مواقع نيز اين امر متأثر از فضاي كار در محيط كاري است كه انسان در آن به كسب و كار مي‌پردازد. همچنين صرفه‌جويي تحت تأثير اقتصاد و برخي عوامل محيطي و حاكم بر جامعه است، به طوري كه گاهي به صورت عادت در مي‌آيد.

از دوره دبستان تا دوره دانشگاه بايد آموزش‌هايي به بچه‌ها داده شود تا به درستي از پس انداز‌ها براي بهره‌گيري در آينده استفاده كنند. برخي از اقشار جامعه صرفه‌جويي را به‌عنوان شيوه مناسب زندگي پذيرفته‌اند.

اين پديده حتي ممكن است تغيير و تحولاتي را در زندگي انسان‌ها موجب شود. بر پايه تحقيقات، برخي جوامع زماني كه در شرايط قوت و موضع قدرت قرار دارند، به مديريت دخل و خرج خود كم‌تر توجه مي‌كنند و هرگاه گرفتار بحران و فشار اقتصادي مي‌شوند به صرفه‌جويي روي مي‌آورند. اين مسأله نشان دهنده ضعف است.

جامعه شناسان معتقدند كه تعدادي از انسان‌ها به دنبال رفع نيازهاي خود و عده بسياري به دنبال برآورده كردن طمع‌هاي خويش هستند. كساني كه به نيازها بيش‌تر توجه دارند، صرفه‌جويي را لازمه زندگي مي‌دانند و شرايط بهتري را از اين طريق براي آينده فراهم مي‌كنند؛ چرا که سرمايه گذاري امروز وسيله‌اي براي دستيابي به آرامش فردا محسوب مي‌شود.

اما برآورده شدن نيازهاي كساني كه اسير طمع‌هاي خود هستند، ممكن نيست. آنان همواره در اثر طمع‌هاي خويش همه آن‌چه را كه دارند خرج مي‌كنند، اگرچه ممكن است منطقي براي آن در ميان نباشد.

به طور كلي روش مصرف، رفتاري است كه در فرآيند جامعه پذيري آموخته مي‌شود. كودك در خانواده در معرض هنجارهايي كه در آن وجود دارد، قرار مي‌گيرد. ارائه الگوهاي هنجاري از جمله الگوي مصرف در كودك تأثير بسزايي برجا مي‌گذارد. البته اين الگو از طريق رفتار والدين و اعضاي خانوده در او نهادينه مي‌شود، نه از طريق نصيحت كردن.

به عقيده بسياري از روان‌شناسان، بخش عمده‌اي از نظام الگوهاي هنجاري در سال‌هاي اول زندگي فرد و تا سن پنج سالگي در خانواده شكل مي‌گيرد.

نهاد آموزش، دومين نهاد پس از خانواده است كه در جامعه پذيري فرد نقش مؤثري ايفا مي‌كند. البته در اين ميان همسويي آموزش‌ها در نهادهاي خانواده و نظام آموزشي مهم تلقي مي‌شود؛ چرا كه در برخي مواقع تعارض بين آموزش‌هاي مدرسه و خانواده، كودك را دچار چندپارگي شخصيت مي‌كند. البته گاهي اوقات ممكن است آموزش الگوهاي هنجاري از سوي خانواده و مدرسه درباره موضوعي از جمله درآمد و صرفه‌جويي در يك راستا ولي منفي باشد. در اين شرايط، فرهنگ تنظيم رابطه اصولي و منطقي بين مقوله پول و پس انداز و استفاده از آن به‌عنوان ابزاري مطلوب ارائه نمي‌شود. بنابراين زماني كه فرد به‌عنوان فرد بالغ در جامعه حاضر مي‌شود رفتار مصرف صحيح از سوي او به چشم نمي‌خورد.

البته آگاهي دهي در برخي موارد از جمله درباره نحوه مصرف ارائه نمي‌شود، بلكه فقط امر و نهي مي‌شود. در اين ميان رسانه‌ها هم نقش خود را به خوبي ايفا نمي‌كنند. به عقيده روانشناسان آگاهي دهي در قالب امر و نهي و جمله‌هاي كليشه‌اي تأثير خاصي بر مخاطب نمي‌گذارد؛ چرا كه فرآيند تأثيرگذاري از قانون مندي خاصي تبعيت مي‌كند و در ارائه آن بايد نيروي متخصص و علمي به كار گرفته شود.

پديدار شدن آسيب‌هاي اجتماعي

«در حوزه فردي اگر مهارت تنظيم رابطه پول و هزينه وجود نداشته باشد، جوان خيلي دير به استقلال مالي مي‌رسد و آسيب پذير مي‌شود. همچنين به دليل مسائل مالي و خوب پس انداز نكردن، نمي‌تواند در زمان معّين و مناسب ازدواج كند و تشكيل خانواده دهد.

در سطح خانوادگي هم بحران‌ها و تنش‌هاي مختلف بين والدين و فرزندان بروز مي‌كند. صرفه‌جويي نكردن، در سطح اجتماعي باتوجه به اين‌كه جامعه متشكل از افرادي است كه الگوي مصرف را به خوبي رعايت نكرده‌اند، به از بين رفتن منابع و مصالح ملي مي‌انجامد. زماني كه فرد از طريق مصرف گرايي خود را ارضا كند و به واسطه آن طبقه اجتماعي اش را بالاتر از حد واقعي نشان دهد ارزش‌هاي انساني به حاشيه رانده مي‌شود و آسيب‌هاي اجتماعي در جامعه خود را نشان مي‌دهد.

براي تغيير صبر بايد كرد

بعضي از فرزندان براي انجام تكاليف مدرسه سر و صدا راه مي‌اندازند، با والدين بحث مي‌كنند، مدام مدادهايشان را مي‌تراشند، تلفني با دوستانشان صحبت مي‌كنند، نيم ساعت يا بيش‌تر صرف پيدا كردن كتاب و دفترشان مي‌كنند و در آخر هم نمي‌توانند آماده شوند. اين نوجوانان احساس ناتواني و استيصال مي‌كنند، همان طور كه گاهي بزرگ‌ترها هم هنگامي كه كارهاي زيادي دارند دچار چنين احساسي مي‌شوند. بچه‌ها نمي‌دانند بايد از كجا شروع كنند. بيش‌تر اين بچه‌ها داراي عزت نفس ضعيف و اعتماد به نفس كمي هستند، نگرانند و فكر مي‌كنند كه بچه‌هاي ديگر توانايي خاصي براي انجام كارها دارند كه آنان فاقد آن توانايي هستند، هنگامي كه همسالان آن‌ها درباره آرزوها يا اهدافشان مثلا رفتن به دانشگاه يا سفر به دور دنيا، صحبت مي‌كنند آن‌ها اظهار مي‌كنند كه هيچ هدف يا آرزويي ندارند. آن‌ها تصور مي‌كنند كه طفره رفتن و ناتواني ويژگي شخصيتي است كه با آن متولد شده‌اند و در نتيجه نمي‌توان آن را تغيير داد. اما والدين بايد همان طور كه به فرزند خود روش غذا خوردن، لباس پوشيدن و ديگر مهارت‌ها را ياد مي‌دهند، به او بياموزند كه تعلل و اظهار عجز چيزي نيست كه كودك با آن به دنيا آمده يا جزء تفكيك ناپذير شخصيت او باشد، بلكه فقط يك عادت است و عادت‌ها را هم مي‌توان تغيير داد. اين عادت را هم مي‌توان به كمك روش‌هاي زير اصلاح كرد: هنگامي كه فرزند شما خيلي خسته است و اظهار ناتواني مي‌كند، به او كمك كنيد تا كارش را به بخش‌هاي كوچك‌تر، تقسيم و سپس يكي را براي شروع انتخاب كند. مثلا براي انجام تكاليفش، از يك درس يا براي مرتب كردن اتاقش از يك مورد شروع كند. براي مثال، ابتدا لباس‌هاي كثيف و تميز را جدا کند و هر كدام را در جاي خود بگذارد؛ سپس به جمع آوري كتاب‌ها بپردازد. گاهي کودک نمي‌داند كه انجام كارهايش چه مدت طول مي‌كشد و با خود مي‌گويد: نمي‌رسم اين كارها را الان انجام دهم، صبر مي‌كنم يك روز كه حسابي وقت داشتم. براي حل اين مشكل از كودكتان بخواهيد در يك زمان مشخص كاري را كه انتخاب كرده انجام دهد. براي بچه‌هاي 12 سال يا بزرگ‌تر يك ساعت، براي كوچك‌ترها نيم ساعت و براي سنين قبل از دبستان پنج تا ده دقيقه وقت تعيين كنيد. (البته مي‌توان براساس روحيه و حيطه دقت و توجه كودك، زمان را تنظيم كرد.)

به آن‌ها نشان دهيد كه در يك مدت زمان كوتاه، چقدر كار مفيد مي‌توان انجام داد. به فرزند خود كمك كنيد تا هنگام انجام يك كار، كارهاي ديگرش را ناديده بگيرد و هرگز در نيمه كار به سراغ كار بعدي نرود. چنانچه فرزندتان در مدت تعيين شده كار موردنظر را به پايان رساند، حتما او را تشويق كنيد يا حتي پاداشي برايش در نظر بگيريد. هرگز توقع نداشته باشيد كه يكباره فرزندتان صد و هشتاد درجه تغيير كند، بلكه با صبر و حوصله به اوكمك كنيد تا كم كم تغيير كند.

 كلبه سبز

نکات ريز خانه‌داري
تشك تختخواب

* اگر تشك لكه شده است، هيچ گاه آن را به طور افقي لكه زدايي نكنيد بلكه تشك را به حالت عمودي قرار داده و لكه را با آب و صابون بشوييد و در همان وضع بگذاريد خشك شود.
* هيچ گاه روي لبه تخت ننشينيد. زيرا لبه تخت تحمل وزن شما را ندارد و با تكرار اين عمل لبه‌هاي تشك، له شده و جا مي‌اندازد.
قاب عكس
* قاب عكس وقتي كاملا به ديوار چسبيده باشد، گرد و خاك از پشت آن عبور نمي‌كند و در نتيجه هنگامي که مي‌خواهيد قاب را جابه جا كنيد دو خط خاكستري زشت و كثيف روي ديوار باقي مي‌ماند. براي جلوگيري از ايجاد اين دو خط، در پشت و پايين قاب دو پونز فرو كنيد به طوري كه پونزها تا ته در قاب فرو نروند. حالا وقتي قاب را آويزان مي‌كنيد بين ديوار و قاب شكاف كوچكي باقي مي‌ماند كه گردوخاك از آن عبور مي‌کند و اثري روي ديوار ايجاد نمي‌شود.
* براي نظافت قاب ابتدا پارچه نرم را در آب ولرم و صابون فرو بريد و خوب بچلانيد. سپس قاب را پاك و با پارچه ديگري خشك كنيد. آن‌گاه روغن برزك روي آن بماليد و با پارچه پشمي يا ابريشمي صيقل دهيد.
شمع و شمعدان
* براي پاك كردن گرد و غبار روي شمع آن را در آب سرد و صابون فرو بريد. سپس با آب سرد بشوييد و با پارچه نرم خشك كنيد و با يك قلم موي نرم روي آن الكل بماليد.
* اگر موم كهنه به دور شمعدان چسبيده است ابتدا شمعدان را زير شير آب گرم بگيريد تا موم نرم شود. سپس با پارچه نرمي به آرامي با فشار انگشت موم را جدا کنيد. اگر شمع‌ها را يك ساعت قبل از استفاده در فريزر قرار دهيد از حد معمول كم‌تر اشك خواهد ريخت و عمر آن بيش‌تر خواهد شد.
* براي اين‌که يك شمع معمولي را به يك شمع فاقد اشك تبديل كنيد، براي هر شمع دو قاشق غذاخوري نمك را در مقداري آب سرد به اندازه‌اي كه شمع در آن غوطه ور شود بريزيد و شمع را چند ساعت در آب نمك خيس كنيد.
گل‌هاي مصنوعي
* گل‌هاي مصنوعي پس از مدتي استفاده، شكل و جلاي اوليه خود را از دست مي‌دهند. براي تازگي مجدد گل‌هاي مصنوعي آن‌ها را 5 دقيقه روي بخار آبي كه مي‌جوشد، قرار دهيد تا دوباره تر و تازه شوند.

حديث خانواده
امام حسن عسکري(ع):

از بلاهاي كمرشكن، همسايه‌اي است كه اگر كردار خوبي را بيند نهانش سازد و اگر كردار بدي را بيند آشكارش نمايد.

ره‌نماي خوبان
حجاب در جهت کرامت زن است

حجاب، تکريم آن کسي است که در حجاب است. حجاب زن، تکريم زن است. در گذشته، در قديم، در همين اروپا تا دويست سيصد سال پيش زن‌هاي اعيان و اشراف حجابي روي صورتشان مي‌انداختند، که چشم‌ها به روي آن‌ها نيفتد. اين، تکريم است. در ايران باستاني زن‌هاي اعيان و اشراف و رؤسا همه با حجاب بودند؛ زن‌هاي افراد پايين و طبقات پست، نه، بي حجاب هم مي‌آمدند؛ اسلام آمد اين تبعيض را گذاشت کنار، گفت: زن بايد با حجاب باشد؛ يعني اين تکريم مال همه زنان است. اين است نظر اسلام. آن وقت آن‌ها حالا شده‌اند طلبکار، ما شده‌ايم بدهکار! آن‌ها بدهکارند؛ آن‌ها بايد بگويند چرا زن را مثل يک کالا، وسيله شهوتراني قرار دادند. يک آماري را همين ديروز براي من نقل کردند- آمار مال يک هفته قبل است- که يک سوم زن‌هاي دنيا از دست مردها کتک مي‌خورند! اين گريه آور است. و اين بيش‌تر در کشورهاي صنعتي است؛ در کشورهاي فرنگي است. آن‌ها بي حجابي را اجباري مي‌کنند، دختر دانشجو را تو دانشگاه راه نمي‌دهند، به خاطر اين که روسري دارد، آن وقت به ما مي‌گويند: چرا شما حجاب را اجباري کرديد؟! اين در جهت کرامت زن است، آن در جهت پرده دري و بي‌احترامي به زن است. و از اين قبيل مواردي هست که اين‌ها هوچي گري‌هاي غرب است.
در ديدار دانشجويان دانشگاه‌هاي استان يزد (13/10/86)