صفحه جوان

جوانان و مسأله اي به نام اوقات فراغت

اوقات فراغت مجموعه فعاليت‌هايي را در بر مي‌گيرد كه شخص به ميل و انگيزه دروني خود، خواه براي استراحت و سلامتي، خواه براي تفريح و بازي، خواه براي گسترش اعتقادات، دانش و ذوق با مشاركت آزاد اجتماعي يا بروز خلاقيت و توانايي در زماني فارغ از تعهدات و الزامات شغلي، خانوادگي، اجتماعي، انجام دهد.

ساعات فراغت ‌از زمان گذشته تا كنون مورد توجه جوامع بشري بوده و افراد فارغ از كار، آن را به شكل‌هاي گوناگون و با انجام كارهاي متفاوت مي‌گذرانند. برخي، از اوقات فراغت بهره‌هاي عقلاني و انساني و همچنين فوايد مادي و معنوي مي‌برند و عده‌اي بر اثر كارهاي ناروايي كه در اوقات فراغت مرتكب مي‌شوند، چيزي جز ضررهاي مادي و معنوي و زيان‌هاي جسماني و روحي عايدشان نمي‌گردد. اوقات فراغت اگر در مجاري صحيح به كار گرفته شود موجب نشاط و مايه نيرومندي در ساير فعاليت‌هاست و چنان‌چه در كارهاي نادرست و گناهان صرف شود، مي‌تواند خطرات بزرگ و مفاسد غير قابل جبراني به بار آورد. پيامبر بزرگ اسلام(ص) براي آگاه سازي پيروان خود اين مهم را تذكر داده تا در ساعات فراغت، راه انحرافي در پيش نگيرند و خويشتن را گرفتار فتنه و بلا نسازند.

ورزش به‌عنوان يكي از روش‌هاي گذراندن اوقات فراغت در تمام دوران زندگي به ويژه دوران نوجواني نقش مهمي دارد و علاوه بر آن كه موجب مي‌شود فرد مكان مناسبي براي گذراندن اوقات فراغت خود داشته باشد در تأمين سلامت رواني و جسماني او نيز مؤثر بوده و بسياري از آثار نامطلوب محيط اجتماعي و اقتصادي را مي‌توان از طريق ورزش كاهش داد. مكتب اسلام به ورزش توجه داشته است تا هم سلامت افراد حفظ شود و هم از ورزش در راه كسب عزت و عظمت مسلمانان و دفاع از مرزهاي كشور اسلامي بهره جويند. اسلام به منظور آمادگي جسماني مسلمانان برخي از ورزش‌ها را مورد تأكيد قرار داده است.

امام علي(ع) مي‌فرمايد: به فرزندان خود شنا كردن و تيراندازي را آموزش دهيد.

بسياري از مردم، اوقات فراغت خويش را به گردشگري مي‌گذرانند. پژوهش‌ها نشان مي‌دهد كه سفر به‌عنوان يك فعاليت جدي گذران اوقات فراغت تلقي مي‌گردد. مكتب اسلام سفر كردن و گردش در جهان طبيعت را مورد تأكيد قرار داده و براي آن آدابي بر شمرده است. در قرآن چندين آيه در اين رابطه آمده است، که افراد را تشويق به سفر مي‌کند؛ البته از سفر نتيجه‌اي را در نظر دارد و آن بهره وري جسمي و رواني و بررسي آثار و سرنوشت پيشينيان و مشاهده آثار عظمت خداوند در نقاط گوناگون جهان و عبرت‌گيري از همه اين‌ها است.

پس به طور كلي اوقات فراغت را مي‌توان مهم ترين و دل پذيرترين اوقات بشر دانست. براي مؤمنان لحظه‌هاي نيايش با معبود، براي دانشمندان ساعات توفيق و تفكر و براي هنرمندان، زمان ساختن و ابداع و ابتكار مي‌باشد و در عين حال براي عده‌اي نيز اين اوقات ملال آورترين لحظات است!

چگونه مفيد درس بخوانيم؟

در فواصل زماني کوتاه اما پيوسته درس بخوانيد

آمار نشان داده که ذهن انسان در زمان‌هاي کوتاه و مکرر بسيار متمرکزتر از زمان‌هاي طولاني عمل مي‌کند. بنابراين حتي اگر فقط ده دقيقه براي درس خواندن فرصت داريد، آن را به فواصل زماني کوتاه‌تر تقسيم کنيد. همچنين بهتر است پس از هر ده دقيقه درس خواندن به خودتان استراحت بدهيد.

با خيالي آسوده استراحت کنيد

اگر زمان شما اجازه مي‌دهد، به منظور تجديد قوا، يک روز کامل را به استراحت بگذرانيد؛ يک روز را به فراغت بگذرانيد و احساس بدي از درس نخواندن خود نداشته باشيد.

وضعيت جسمي خود را در نظر بگيريد

در زمان‌هايي که خسته، عصباني، حواس پرت و شتاب‌زده هستيد درس نخوانيد. هنگامي که مغز انسان در حالت آرامش است، مانند يک اسفنج اطلاعات را جذب مي‌کند، برعکس زماني که استرس داريد، تلاش شما براي يادگيري بي فايده است؛ زيرا در چنين حالتي مغز اطلاعات را دفع مي‌کند. هيچ‌گاه هنگامي که فکر شما به چيزهاي ديگري مشغول است، خود را مجبور به درس خواندن و يادگيري نکنيد، اين کار چيزي جز اتلاف وقت نيست.

درس‌ها را در همان روز مرور کنيد

زماني که چيز جديدي ياد مي‌گيريد، در همان روز نکات مهمش را دوره کنيد. با گذشت چند روز، براي يادآوري آن مطالب به تلاش بيش‌تري نياز خواهيد داشت. به هر حال يک مرور سريع در پايان روز، باعث ماندگاري بيش‌تر در مغز و يادآوري آسان‌تر مطالب خواهد بود.

مرحله به مرحله پيش برويد

ممکن است باور نداشته باشيد که هميشه از کل به جزء و از بزرگ به کوچک رسيدن، روش کارآيي در امر يادگيري در سنين مختلف است. در زمان درس خواندن ابتدا سعي کنيد يک درک کلي از مطلب داشته باشيد؛ سپس وارد جزئيات شويد، با اين روش امکان موفقيت شما بيش‌تر مي‌شود.

مرور کردن، تنها روشي است که براي يادآوري دانستني‌هاي فراموش شده مي‌تواند مفيد باشد.

محيطي مناسب براي درس خواندن فراهم کنيد

هميشه فراهم کردن محيط مناسب براي درس خواندن را در اولويت اول قرار دهيد. به طور مثال اگر به سکوت احتياج داريد، تمام سعي تان را براي ايجاد يک مکان دور از سر و صدا براي موفقيت در درس خواندن، به کار گيريد.

ميزان خستگي مغزتان را در نظر داشته باشيد

کاملا طبيعي است که گاهي مغز انسان در اثر خستگي، مطالب را فراموش مي‌کند، اين امر هرگز بدان معنا نيست که شما آدم کودني هستيد، به جاي عصباني شدن، چنين حالتي را پيش بيني کنيد و با آن کنار بياييد.

با برنامه ريزي مناسب، درس خواندن را به عادت تبديل کنيد

اگر ساعات مشخصي از روز را براي درس خواندن برنامه ريزي کنيد، خيلي زود به آن عادت خواهيد کرد. بدون تخصيص ساعات مشخصي از روز، ممکن است هيچ‌گاه وقت درس خواندن پيش نيايد. يک روش مناسب براي اين کار يادداشت کردن زمان در دفتر روزانه است، درست مثل اين‌که از پزشک وقت گرفته ايد.

هدف داشته باشيد

يکي از دلايل اصلي که باعث مي‌شود افراد به اهداف خود نرسند اين است که معمولا آن‌ها را دست نيافتني مي‌پندارند؛ در صورتي که با برنامه‌ريزي و مديريت صحيح مي‌توان به کليه اهداف خود دست يافت.

نااميدي، دشمن يادگيري است

افرادي که دائم خود را به دليل کندي در يادگيري سرزنش مي‌کنند، حتي اگر پيشرفت مناسب و قوه يادگيري بالايي داشته باشند، همواره در استرس به سر مي‌برند. در مقابل افرادي که به خود و سرعت يادگيري‌شان اطمينان دارند، حتي اگر از هوش و استعداد کم‌تري نسبت به گروه قبل برخوردار باشند، نتيجه کارشان بهتر است؛ زيرا اين افراد انرژي خود را صرف نگراني و حساسيت‌هاي بي مورد نکرده، آهسته و پيوسته پيش مي‌روند.

 جوان

حديث جوان
امام باقر(ع):

هر كس با خانواده اش خوش رفتار باشد، بر عمرش افزوده مي‌گردد.
بحارالانوار، ج 75، ص 175 ، ج 75، ص 175

حکايت
كارگر و آفتاب

امام صادق(ع) جامه زبر كارگرى بر تن و بيل در دست داشت و در بوستان خويش سرگرم بود. چنان فعاليت كرده بود كه سراپايش را عرق گرفته بود.
در اين حال ابو عمرو شيبانى وارد شد و امام را در آن تعب و رنج مشاهده كرد. پيش خود گفت: ‏شايد كسى ديگر نبوده و امام از روى ناچارى خودش دست‏به كار شده. جلو آمد و عرض كرد: «اين بيل را به من بدهيد، من انجام مى‏دهم.»
امام فرمود: «نه، من اساسا دوست دارم كه مرد براى تحصيل روزى رنج ‏بكشد و آفتاب بخورد.»
داستان راستان

ولايت و جوانان
دوره صدساله انحطاط ملت ايران

وقتى يك كشورى در سراشيبىِ انحطاط اجتماعى يا سياسى يا فنى واقع مى‏شود، مهم‌ترين ضايعه‏اى كه براى كشور پيش مى‏آيد، اين است كه سرمايه‏هاى كشور به كار گرفته نمى‏شود؛ اين طبيعىِ دوران انحطاط است. ما در يك دوران تقريباً صد ساله، انحطاط بسيار تأسف‌بارى را گذرانديم. اين دوران از اواسط دوره قاجار آغاز مى‏شود تا پايان دوره پهلوى؛ يعنى حتى در دوره پهلوى هم كه دوره مدرنيزاسيون ايران طبق نگاه خود متوليان دولتى و روشنفكرهاى آن روز است، متأسفانه ما در سراشيب انحطاط حركت كرديم. چرا مى‏گوييم انحطاط؟ شايد اوايل دوره قاجار هم ما خيلى هنر بزرگى در زمينه‏هاى مختلف علمى و صنعتى نشان نداديم؛ اما من آن را دوران انحطاط نمى‏گويم؛ دوران انحطاط، مربوط به اواسط دوره قاجار و بعد است. چرا؟ چون اين دوران، دورانى است كه ملت ايران از حركت طبيعى خود - كه گاه سرعت مى‏گرفت، گاه دچار بُطئ و كندى مى‏شد - كنار افتاد؛ يعنى افسون شد. يك ملت، هميشه پيشتاز نيست. يك ملتِ بااستعداد گاهى به‏خاطر عوامل مختلف، پيشروى و سرعت و شتاب دارد؛ گاهى هم كندى دارد؛ اما يك وقت يك ملت افسون مى‏شود؛ اين افسون تحقق پيدا كرد. افسون در مقابل چه چيزى؟ در مقابل يك موجود تازه نفسِ زنده نگاه كننده به مسائل جهان به‏صورت ريز و كلان؛ و آن، تمدن صنعتى و پيشرفت علمى غرب بود. اين موجود، با نگاهِ تصرف جهان به ميدان آمد؛ لذا براى خودش مفيد شد، ولى براى دنيا مايه زيان شد. تا يك برهه طولانى از زمان، مثل بختكى افتاد روى ملت‌هاى غافلى از قبيل ملت ما و ملت‌هاى آسيا و آفريقا و نقاط ديگرى از جهان؛ نگذاشت اين‌ها حركت طبيعى خود را - كه گاهى شتاب داشت و گاهى كند بود - ادامه دهند؛ اين‌ها را افسون كرد.

پند و اندرز
لزوم نيکي به پدر و مادر

پروردگار هستي، براي پدران و مادران سالخورده، اكرامي شگفت و احترامي شكوهمند را مي‌طلبد و مي‌فرمايد:
«اگر هر دو يا يکي از آن‌ها در نزد تو پير و سالخورده شوند، زنهار کوچک‌ترين کلمه‌اي که رنجيده خاطرشان کند، مگويي و کم‌ترين آزاري به آن‌ها نرساني و با ايشان به اکرام و احترام سخن بگو و هميشه پر و بال تواضع را با کمال مهرباني نزد پدر و مادر بگستران و همواره دعايشان کن و بگو: «پروردگارا! با آن‌ها مهرباني کن، همان گونه که مرا در کودکي مهربانانه پرورش دادند».
اُف گفتن، به معناي کم‌ترين اظهار ناراحتي است؛ يعني فرزند حتي حق ندارد در مقابل پدر و مادر خويش کوچک‌ترين نارضايتي را در زبان يا چهره‌اش ظاهر گرداند و آن‌ها را از خود برنجاند.
سرور و آقاي نيکوکاران در روز قيامت، کسي است که پس از درگذشت پدر و مادر خود، به آنان نيکي و احسان کند.
جواني در زمان زنده بودن پدر و مادرش به آنان فراوان خدمت مي‌کند، پس از مرگ والدين خود در وصيتنامه ايشان اين جمله را مي‌بيند: «فرزندم، مقداري بدهکار هستم و از عهده پرداختش برنيامدم، تو از جانب من اين بدهي را ادا کن!» پسر مي‌گويد: «به من هيچ ربطي ندارد، ميخواستند خودشان در زمان حيات بدهي خود را ادا کنند.» او از خداوند حتي براي آنان طلب مغفرت نيز نمي‌کند. از اين رو خداوند دستور مي‌دهد وي را از جمله عاق شده‌ها ثبت کنند.
و در مقابل فرزندي که در حيات پدر و مادر عاق شده است، ولي چون پس از مرگ آن‌ها بدهي‌شان را ادا و براي آن‌ها طلب مغفرت مي‌کند، جزء نيکوکاران به پدر و مادر ثبت مي‌شود.
عمده حقوق والدين پس از مرگ عبارت است از:
1. عملکردن به وصيت والدين، چنانچه براساس قوانين شرعي باشد؛
2. دعا و درخواست رحمت و مغفرت از خدا براي ايشان؛
3. رسيدگي به بدهکاري مالي ايشان؛
4. انجام عبادات و خواندن قرآن و نماز و هديه کردن ثوابش به روح ايشان؛
5. خواندن نماز قضا و گرفتن روزة قضاي آن‌ها؛
6. مداومت بر زيارت قبور ايشان؛
7. حفظ مودّت و ارتباط سالم خانوادگي پس از ايشان؛
8. احسان به آشنايان و دوستان ايشان پس از وفاتشان؛
9. صدقه‌ دادن و خدمت به مردم به نيت آنان؛
10. زيارت معصومين به نيت ايشان
دکتر آقاتهراني