صفحه فصل رويش

ايران؛ صادركننده بزرگ فولاد در جهان

صنايع مادر

"صنايع مادر" به گروهي از صنايع اطلاق مي‌شود كه براي دست‌يابي به آنها لازم است تا طيف‌ گسترده‌اي صنعت‌هاي مختلف همكاري و مشاركت داشته باشند. اين گروه از حيث گستردگي علمي و فني بزرگ محسوب شده و لذا در برخي منابع به آنها صنايع فناوري بزرگ نيز گفته مي‌شود. مواد و كالاهاي توليدي اين صنايع مواد اوليه بسياري از صنايع ديگر بوده و وابستگي در صنايع مادر براي يك كشور، وابستگي در ساير بخش‌هاي صنعتي آن كشور را در پي خواهد داشت. از اين رو، كشورهاي استعمارگر اهميت ويژه‌اي براي صنايع مادر قائل شده و راه‌هاي دسترسي ساير كشورها را به خودكفا شدن در اين صنايع تا حد توان مسدود مي‌نمايند. تحريم كردن نظام نوپاي جمهوري اسلامي نيز اولين اقدام اسكتبار براي عقب مانده نگه داشتن كشور ايران بود كه اين مورد نيز همانند ساير موارد همراه با رشد و ترقي جمهوري اسلامي همراه شده كه در ادامه برخي از صنايع مادر معرفي و رشد ايران در چهل سال اخير مورد بررسي قرار خواهد گرفت.

صنعت فولاد

پيش از انقلاب پس از دو دهه تطويل در احداث صنايع فولاد نهايتاً در سال 1341 فناوري قديمي و درجه دو فولاد در آن زمان به ايران داده شد. در سال 1320 با وجود اينكه شركتهاي آلماني دماگ و كروپ با هزينه ايران مقدمات احداث يك واحد توليد فولاد را در كرج انجام داده بودند ولي با حمله متفقين، بخش اصلي تجهيزات مربوط به اين پروژه را كه در كشتي روي آب بود به تصرف خود در آوردند و با جلب نظر بانك جهاني و مجامع بين المللي احداث پروژه جايگزين در صنعت فولاد ايران را تا سال 1342 به تاخير انداختند. در حالي كه احداث شركت ذوب آهن اصفهان در سال 1344 از محل تهاتر با محصول خام گاز طبيعي ايران با روسيه صورت پذيرفت، پس از انقلاب اسلامي ايران، تغييرات بنيادي در سازمان صنايع فولادي ايران اتفاق افتاد و امروز شركت ملي فولاد ايران شكل گرفته و وظيفه نظارت و مديريت صنايع فولادي ايران از مرحله اكتشاف منابع اوليه تا بازاريابي داخلي و بين المللي محصولات را برعهده دارد. طبق گزارش انجمن فولاد در سال 2017 ميلادي ايران با افزايش 22 پله اي نسبت به سال 1980 رتبه 13 دنيا در توليد فولاد را به ثبت رسانده است.

چهار شركت اصلي فولاد در ايران (شركت فولاد مباركه، فولاد اصفهان، فولاد خوزستان و شركت ملي فولاد ايران) در سال 2017 جمعاً حائز رتبه 21 جهاني در توليد فولاد شده اند. اين شركت يكي از اعضاي موسسه بين المللي آهن و فولاد است. در سه ماه نخست سال 2016 ايران به صورت مقطعي با 7/3 ميليون تن توليد آهن اسفنجي از هند پيشي گرفت و بزرگترين توليد كننده آهن اسفنجي در جهان شد. رتبه پايدار ايران در توليد آهن اسفنجي نيز رتبه دوم جهان بوده است.

پس از پيروزي انقلاب اسلامي حجم توليد فولاد در كشور هم آهنگ با رشد جهاني در اين زمينه رشد كمي و متناسب با نيازهاي بومي كشور رشد كيفي داشته است و با توليد بيش از 32 ميليون تن در سالهاي اخير به ميزان توليدي بيش از 30 برابر نسبت به ابتداي پيروزي انقلاب رسيده است. هم ‌اكنون ظرفيت استخراج سنگ‌آهن در كشور ۴۰ ميليون تن، كنسانتره ۲۴ ميليون تن، گندله ۲۲ ميليون تن و آهن اسفنجي ۱۸ ميليون تن است. ايران در حال حاضر يكي از صادركننده‌هاي بزرگ فولاد در جهان محسوب مي‌شود.

صنعت آلومينيوم

صنعت آلومينيوم در ايران از سال 1351 شروع شد و تا پيش از انقلاب ظرفيت توليد آلومينيوم در ايران فقط 45 هزارتن در سال بود، پس از انقلاب ضمن جانمايي مناسب‏تر صنايع توليد كننده آلومينيوم به منظور كاهش هزينه‏هاي جاري، ظرفيت توليد تا 350 هزار تن در سال افزايش يافت. با اجراي طرح‏هاي توسعه‌اي و بهره برداري از معادن آلوميناي واقع در خارج كشور به عقيده كارشناسان اين حوزه ظرفيت توليد ايران تا 2 ميليون تن در سال قابل افزايش ارزيابي مي‏شود.

محصول شمش آلومينيوم ايران در سالهاي پس از انقلاب همواره در سطح استانداردهاي بين المللي قرار داشته و ضمن نمايه شدن در معتبرترين بورس فلزات جهان يعني بورس لندن بر اساس قيمت گذاري بازارهاي اروپايي به مشتريان مختلف عرضه شده است. پژوهش‌ها حجم توليدي آلومينيوم ايران در طول سال‌هاي 1972 الي 2012 ميلادي را نشان مي‌دهد.

 گوناگون

جايگاه مردم در دوران رژيم پهلوي


بدون ترديد در پيروزي انقلاب اسلامي، عامل رهبري نقشي اساسي را ايفا كرده است و ويژگي‌هاي منحصر به فرد امام خميني(ره) به عنوان طراح و معمار اين انقلاب، از اين حركت حماسي، نهضتي را به‌وجود آورد كه نه تنها منشأ اثر در كشور ايران گرديد؛ بلكه جهان تشيع و جهان اسلام را متحول ساخت و بلكه كل گيتي را تحت تأثير خود قرار داد. امّا اين حركت تنها به اين ركن متكي نبوده و اركان ديگري نيز وجود داشتند كه در كنار نقش حياتي رهبري، اين انقلاب را به سرانجام رساندند؛ مكتب پوياي اسلامي و مردم تحول‌خواه، دو ركن ديگر اين انقلاب بودند...
بزرگ‌ترين آفت دوران شاهنشاهي اين بود كه با سياست‌هاي استعماري گذشته و به‌خصوص دوران پهلوي، توده مردم مسلمان و افراد متدين را از صحنه سياست بود. سياست‌گذاري آنان به‌گونه‌اي بود كه كارهاي سياسي و امور اجتماعي اين كشور به دست عده‌اي ـ‌ به اصطلاح آنان نخبگان قرار داشت كه شايد بيش از هشتاد درصد آنان تحصيل كرده آمريكا بودند و يا در ايران در دانشگاه‌هايي تحصيل مي‌كردند كه زير نظر آمريكايي‌ها اداره مي‌شد. البته اصل اين سياست متعلق به انگليسي‌هاست و آمريكايي‌ها از آن‌ها ياد گرفتند. براي اين‌كه بتوانند در درازمدت حضور خودشان را در كشورهاي تحت سلطه و اداره امور آنها ادامه دهند، سعي كردند نخبگاني را در كشور خودشان تربيت كنند و به‌طور غير مستقيم آن‌ها را شست‌وشوي مغزي داده آنچه را خود مي‌خواهند به آن‌ها القا كنند. نتيجه اين سياست اين شد كه توده مردم مسلمان كشور، هيچ نقشي براي خودشان در اداره امور كشور نمي‌ديدند. تنها جايي كه مردم آن هم به‌ظاهر نقشي داشتند مجلس بود، به اين‌صورت بود كه پيش‌تر يك فهرستي از نماينده‌ها، توسط دربار و با تأييد سفارت آمريكا تعيين مي‌شد و همان‌ها بايد از صندوق‌ها بيرون مي‌آمدند.
(منبع: كتاب انقلاب اسلامي و ريشه هاي آن به قلم علامه مصباح يزدي(ره)، ص 124)

 دستاوردها

پرواز ۶۰ پهپاد ايراني در يك لحظه


طبيعتا در پروسه يك درگيري، سيلوهاي موشكي به شليك هاي متعدد پرداخته و به علت فناوري توسعه يافته براي بارگذاري سريع‌تر اين موشك‌ها كه مدتي پيش رونمايي شد، عمليات با سرعت بيشتري انجام مي شود. پرتابگرهاي متحرك موشكي نيز به سرعت از اين پايگاه‌هاي زيرزميني خارج و پس از پرتاب مي توانند به سرعت داخل پايگاه شده و اقدام به مسلح‌سازي مجدد كنند. در عين حال، بحث ديگري كه در شهرهاي موشكي شاهد آن بوديم، مسئله انبار كردن حجم قابل توجهي از موشك‌هاست كه در كنار پروسه پرتاب، يك سيكل كامل بازدارندگي و انهدام طرف مقابل را در اختيار نيروهاي عملياتي قرار مي‌دهد.
اين پهپادهاي انتحاري اولين بار در جريان رزمايش پيامبر اعظم(ص) ۱۵ و بار ديگر در جريان رزمايش پيامبر اعظم (ص) ۱۷ به ميدان وارد شده و تصاوير ثبت شده از عمليات آنها، دقت حيرآوري را به نمايش گذاشت. پروسه پرتاب اين پرنده هاي بدون سرنشين در رزمايش اخير سپاه يعني پيامبر اعظم (ص) ۱۷، به نمايش گذاشته شد. اين پرنده‌هاي بدون سرنشين در داخل نوعي كانتينر روي هم قرار گرفته و با ترتيبي خاص، به كمك يك شتاب دهنده به پرواز در آمده و در مرحله بعدي نيز موتور اصلي آنها فعال مي شود.
اين كانتينرهاي حامل اين پرنده‌هاي بدون سرنشين را مي توان بر پشت يك كشنده نصب كرده و به سرعت در وضعيت پرتاب قرار دارد. به همين خاطر، سردار حاجي زاده فرمانده نيروي هوافضاي سپاه در حاشيه رونمايي از شهر پهپادي، نكته قابل توجهي را در اين زمينه ارائه كرد و گفت‌: در اين پايگاه در لحظه مي توانيم ۶۰ فروند پهپاد را به پرواز درآوريم و به دليل آنكه برد اين پرنده هاي بدون سرنشين زياد است؛ محدوديت هدف نداريم و هر متخاصمي را مي توانيم مورد اصابت قرار دهيم.