صفحه فرهنگي-اجتماعي

7 فرمان اسلام براي كاهش طلاق عاطفي

مليحه‌سادات موسوي، مريم حاج‌عبدالباقي

آن‌طور كه كارشناسان تأكيد دارند آسيب‌هاي فردي و اجتماعي ناشي از طلاق عاطفي به ‌مراتب بيشتر از طلاق رسمي است و بايد جلوي اين فاجعه را در خانواده‌ها گرفت. كار‌شناسان براي حل اين معضل راهكارهاي بسياري ارائه مي‌دهند كه اگر بخواهيم آنها را دسته‌بندي كنيم، به قوانين اسلامي مي‌رسيم؛ دستوراتي كه در آخرين كتاب آسماني و سيره ائمه معصوم عليهم السلام براي داشتن رابطه صحيح، به زن و شوهر توصيه شده است.

1. دلجويي از همسر و توجه به مشكلات او

اگر به چند سال قبل بازگرديم، حتماً به‌خاطر مي‌آوريم كه در چند دهه پيش بسياري از زنان، خانه‌داري را دغدغه بزرگ زندگي خود مي‌دانستند و هر روز مردان خود را بدرقه مي‌كردند و به استقبال آنها مي‌شتافتند.

روايت است مردي به محضر حضرت پيامبر(ص) آمد و گفت: «يارسول‏‌الله، همسري دارم كه هر زمان وارد خانه مي‌شوم به استقبالم مي‌آيد و چون مي‌خواهم از منزل بيرون بروم، مرا بدرقه مي‌كند، هرگاه مرا اندوهگين ببيند مي‌گويد "چه‌چيز تو را اندوهگين كرده است؟ اگر براي مخارج زندگي ناراحتي، مطمئن باش كه خداوند عهده‌دار آن است و با داشتن چنين ضامن معتبري كه روزي تو را تضمين كرده است، نبايد اندوهگين باشي و اگر براي آخرت غصه مي‌خوري، خداوند اندوهت را زياد كند، چون بايد چنين باشي."»

پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «خداوند روي زمين كارگزاراني دارد كه زن تو يكي از آنهاست و براي او نصف پاداش شهيد در نظر گرفته شده است.»

از اين روايت متوجه مي‌شويم كه دلجويي از همسر و توجه به مسائل و مشكلات او، به ايجاد عشق و محبت مي‌انجامد، اين در حالي است كه بعضي از زن‌ها شاكي هستند كه گرفتاري همسرانشان مانع توجه به شرايط روحي آنان مي‌شود و عده‌اي از مردان نيز معترضند كه همسرانشان به گرفتاري‌هاي آنها توجه نمي‌كنند.

2. به يكديگر احترام بگذاريد

عشق و علاقه بين زن و مرد معمولاً از مرحله خواستگاري ايجاد مي‌شود؛ البته خواستگاري‌هايي كه به نتيجه برسند و خانم و آقا تصميم بگيرند كنار هم زندگي مشتركي را آغاز كنند.

وقتي نيمه ديگر فرد پيدا شود، خودبه‌خود عشق به‌وجود مي‌آيد و زن و مرد براي هم احترام قائل مي‌شوند و اين احترام يعني افزايش مهر و محبت بين زن و شوهر.

راه ديگر افزايش دوستي‌ها ابراز علاقه به‌صورت كلامي است و بهترين گواه، سخنان اميرالمؤمنين‌‌‌‌(ع) درباره حضرت زهرا ‌‌‌(س) ‌‌‌ ‌‌‌است. روايت است شخصي از حضرت علي‌‌‌‌(ع) درباره حضرت زهرا ‌‌‌(س) ‌‌‌پرسيد. حضرت همسرشان را اين گونه توصيف كردند: «نعم العون الي طاعة الله؛ او در مسير طاعت خدا ياوري نيكو برايم بود.»

3. تواضع داشته باشيد

خداوند متعال مهر و محبت همسران نسبت به يكديگر را در وجود آنان قرار داده است. محبت بين زن و مرد با آغاز زندگي مشترك زوجين ايجاد مي‌شود و با ادامه زندگي، استحكام پيدا مي‌كند. همان طور كه در آيات قرآن آمده است، خداوند زنان و مردان را براي آرامش يكديگر آفريده است.

خداي متعال در اين خصوص فرموده است: «و من آياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجاً لتسكنوا اليها و جعل بينكم مودة و رحمة انّ في ذلك لاياتٍ لقوم يتفكّرون؛ از نشانههاي الهي آن است كه براي شما جفتي از جنس خودتان آفريد كه كنار او آرامش بيابيد و با هم انس گيريد و ميان شما رأفت و مهرباني برقرار شود، همانا در اين امور نيز براي مردم خردمند، ادله علم و حكمت حق آشكار است.»

4. با زيباترين القاب همسرتان را صدا كنيد

بايد به‌گونه‌اي همسرتان را صدا كنيد كه دلتان مي‌خواهد او نيز شما را صدا كند. اگر همسرتان را محترمانه صدا كنيد، به او اعتماد به نفس مي‌بخشيد و اين اقدام، شخصيت او را تكامل مي‌دهد.

بر اساس روايات، دوستي و نزديكي مثال‌زدني‌اي ميان حضرت فاطمه(س) ‌‌‌ ‌‌‌و اميرالمؤمنين علي‌‌‌(ع) وجود داشته كه تا قبل از آن بين كسي نبوده و بعد از آنها هم بين كسي وجود ندارد.

نكته جالب توجه اين است كه طبق روايات، امير مؤمنان‌‌‌‌(ع) از كلماتي مانند «حبيبه من»، «صفيه من»، «زهراجان» و... خطاب به يادگار پيامبر(ص) استفاده مي‌كردند، در حالي كه امروزه برخي فكر مي‌كنند اگر از چنين كلماتي نسبت به همسرشان استفاده كنند، پرده‌هاي حيا پاره مي‌شود. دلايل غيرموجه ديگري نيز هست كه محبت بين زوجين را كم مي‌كند.

5. به مسائل زناشويي توجه كنيد

اهميت توجه به مسائل زناشويي در ايجاد عشق و محبت ميان همسران به‌اندازه‌اي است كه آيات و روايات بسياري درباره آن نقل شده است. اسلام ازدواج را قرار داده است تا زن و مرد علاوه بر ارضاي روحي، از لحاظ جنسي نيز ارضا شوند.

امام صادق‌‌‌‌(ع) مي‌فرمايند: «هيچ لذتي براي مرد بيشتر از لذتي كه از همسر خود مي‌برد، نيست». متأسفانه بررسي‌ها نشان مي‌دهد دليل اصلي طلاق‌هاي عاطفي به‌ويژه در ميان زوج‌هاي جوان، بي‌توجهي به مسائل زناشويي است كه مي‌توان به كمك مشاوران اسلامي خانواده براي آن راهكار مناسبي پيدا كرد.

البته آموزش مسائل جنسي ممكن است در يك يا دو جلسه امكان‌پذير باشد اما آموزش مسائل رواني جنسي به زمان بيشتري نياز دارد، چون بسياري از مشكلات رواني جنسي، ملكه ذهني افراد مي‌شود و بايد براي درمان آن مدتي تلاش كرد.

6. در همه امور شريك باشيد

در جوامع سنتي، وظايف زن و مرد كاملاً مشخص بود اما در زندگي‌هاي مدرن، شرايط به‌گونه‌اي است كه نمي‌توان مانند گذشته عمل كرد. به هر حال اين روز‌ها فعاليت‌هاي اجتماعي خانم‌ها بيشتر شده و برخي از آنها دوش به دوش همسران خود براي تأمين مخارج زندگي تلاش مي‌كنند، در حالي كه از وظايف سنتي‌شان چيزي كم نشده است و پس از مراجعه به خانه بايد كارهاي منزل و رسيدگي به فرزندان را انجام دهند.

كار‌شناسان معتقدند توجه مردان به مشاركت در امور خانه، مي‌تواند زمينه‌ساز عشق و محبت ميان همسران باشد. در زندگي حضرت فاطمه‌‌‌‌(س) ‌‌‌ ‌‌‌و امام علي‌‌‌‌(ع) اين همكاري فراوان يافت مي‌شود؛ تا جايي كه نقل مي‌كنند روزي پيامبر صلي الله عليه و آله به خانه اميرالمؤمنين علي ‌‌‌(ع) رفتند و ديدند آن دو بزرگوار هر دو مشغول كار هستند، فرمودند: «كدام‌يك از شما خسته‌تر است؟» اميرالمؤمنين‌‌‌‌(ع) پاسخ دادند: «فاطمه خسته‌تر است»، پيامبر صلي الله عليه و آله فرمودند: «فاطمه‌جان برخيز، من كار‌هايت را انجام مي‌دهم.»

همه كارهاي حضرت فاطمه‌‌‌‌(س) ‌‌‌ ‌‌‌و امام علي(ع) با هم بود، يعني با هم كار مي‌كردند، با هم درددل مي‌كردند و با هم مشورت مي‌كردند. وقتي حسنين عليهما السلام بيمار مي‌شوند، با هم براي شفاي آنان روزه مي‌گرفتند، همه اين‌ها نشان از صميمت اين خانواده است. درست است كه آنها معصوم بودند و رفتارشان الهي بود، اما رفتار غيربشري نداشتند؛ از اين رو بايد الگوي ما باشند.

‌اين بزرگواران با رفتارشان به ما ياد دادند كه مردان وقتي به خانه مي‌آيند، خودشان را درگير كار خانه كنند و همسرشان را تنها نگذارند، خانم‌ها هم بايد به آقايان كمك كنند، در واقع بايد نسبت به يكديگر بي‌تفاوت نباشند و از زير بار مسئوليت شانه خالي نكنند.

امام باقر‌‌‌‌(ع) مي‌فرمايند: «حضرت فاطمه(س) ‌‌‌ ‌‌‌كارهاي منزل را با حضرت علي‌‌‌‌(ع) اين گونه تقسيم مي‌كرد: خمير كردن آرد، نان پختن، تميز كردن و جارو كردن خانه به‌عهده ايشان بود و كارهاي بيرون منزل مانند جمع‌آوري هيزم، تهيه مواد غذايي و... را امام علي(ع) انجام مي‌دادند.»

7. هديه بدهيد

يكي از سنت‌هاي خوب اسلامي، هديه دادن است. شكي نيست كه هديه دادن به همسر، از سر صدق و صفاي دل براي نشان دادن محبت و دوستي از بارزترين مصاديق مهر و محبت است. هديه دادن تلخي‌ها را شيرين و دل‌ها را به هم نزديك مي‌كند و باعث مي‌شود محبت جاي كينه‌ها را بگيرد.

در خصوص هديه دادن به همسر نيز دستورات بسياري از ائمه اطهار(ع) روايت شده است. پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايند: «مردي كه به سفر مي‌رود، هنگامي كه نزد خانواده خود برمي‌گردد، بايد به‌اندازه استطاعت و توانايي‌اش هديه‌اي براي آنها تهيه كند»، وقتي مرد براي همسرش سوغاتي مي‌آورد، درواقع به او نشان مي‌دهد كه در سفر هم به فكر او بوده است.

زن نيز از برخورد شايسته شوهرش احساس خوشحالي و سرور مي‌كند و كانون گرم خانواده مملو از محبت، عشق، نشاط، شادابي و لذت معنوي مي‌شود، البته اين قضيه در مورد خانم‌ها هم صدق مي‌كند و آنها هم بايد با هديه دادن به همسران خود نشان دهند كه به آنها علاقه دارند.

 نهج‌البلاغه

نقش شفاعت كننده

امام علي‌‌(ع) مى‌فرمايد: الشَّفِيعُ جَنَاحُ الطَّالِبِ «شفاعت‌كننده بال و پَرِ طلب كننده است»(حكمت 63)
شفاعت بر دو گونه است: تكوينى و تشريعى؛ شفاعت تكوينى آن است كه موجودات قوى‌تر اين جهان به موجودات ضعيفتر براى پرورش و تكامل و نموّ كمك كنند، تابش آفتاب، ريزش باران و وزش نسيم نوعى شفاعت در عالم تكوين نسبت به پرورش گياهان است. در عالم تشريع نيز انسانهايى كه در درگاه خدا مقربترند افراد ضعيف و آلوده به گناه و وامانده در راه را كمك كرده آنها را به سرمنزل سعادت مى رساند. به يقين هر دو نوع شفاعت هنگامى مؤثر واقع مى شود كه در شفاعت شونده قابليت و لياقت لازم وجود داشته باشد.

 در محضر قرآن

چرا صبر و نماز؟


اي كساني كه ايمان آورده ايد! (در برابر حوادث سخت زندگي) از صبر و نماز كمك بگيريد، همانا خداوند با صابران است. (بقره، آيه 153)
نكته‌ها:
خداوند به بني‌اسرائيل فرمود: در برابر ناملايمات و سختي‌ها، از صبر و نماز كمك بگيريد. در اين آيه نيز به مسلمانان دستور داده مي‌شود تا در برابر حوادث سخت زندگي، از صبر و نماز ياري بجويند.آري، دردهاي يكسان، داروي يكسان لازم دارد.
اصولاً انسانِ محدود، در ميان مشكلات متعدّد و حوادث ناگوار، اگر متصل به قدرت نامحدود الهي نباشد، متلاشي و منكوب مي‌شود. و انسانِ مرتبط با خداوند، در حوادث و سختي‌ها، خود را نمي‌بازد و براي او حوادث، بزرگ نمي‌نمايد. كسي كه نماز را با حضور قلب و با توجّه مي‌خواند، به معراج مي‌رود.

 بوستان حكايت

اينجا وزارت فرهنگ ماست!

از قول يكي از شاگردان آيت الله شاه آبادي نقل شده است : به خاطر دارم كه در روز تاسوعا يا عاشورا، مأمورين رضاخان به مسجد جامع آمدند كه مانع برگزاري مراسم عزاداري بشوند و مي‌گفتند بايد از وزارت فرهنگ اجازه بگيريد.
در اين حال آيت الله شاه آبادي، خطاب به آقاي سيد علي اصغر آل احمد كه صداي خيلي خوبي هم داشت، فرمودند كه: «زيارت عاشورا را بخوان» و مرحوم آل احمد هم شروع به خواندن زيارت عاشورا كرد در اثر آن، صداي گريه و ضجه و عزاداري مردم در تمام بازار بلند شد.
بعد هم آيت الله شاه آبادي خطاب به مأمورين رضاخان گفتند به آن مردك قلدر چاروادار بگو كه مانع عزاداري مردم نشود و به وزير فرهنگ هم بگو كه در وزارت فرهنگش را ببندد. اينجا وزارت فرهنگ ماست.

 پرتوي از حكمت

سليقه معنوي


ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي
مرحوم ميرزا عبدالله شالچي تبريزي نقل مي‌كند: مرحوم استادم حاج ميرزا جواد آقاي ملكي تبريزي كه هم مجتهد در فقه بود و رساله عمليه داشت و هم در معارف اسلامي صاحب نظر، دستوراتي مي دادند كه انسان در خوردن، خوابيدن، نشستن، صحبت و عمل كردن چگونه رفتار كند. يكي از دستورات ايشان اين بود كه انسان نبايد معصيت كند.
خوش سليقگي را ببينيد آقا! اين عالمي است كه خوش سليقه است و پيروانش را به راه راست هدايت مي كند. اولين دستوري كه مي‌دهد اين است كه انسان نبايد معصيت كند. مي‌فرمود: انسان در خوردن نبايد به قدري نخورد كه ضعف پيدا كند و نه به قدري بخورد كه كسل شود و از اطاعت باز بماند.