صفحه فصل رويش

ايران اسلامي؛ از دستاوردها تا تحريم‌هاي گسترده

قيمت انرژي در ايران و جهان

توليد و توزيع انرژي نيازمند بررسي قيمت تمام شده انرژي بوده لذا هزينه كِرد مردم براي استفاده از انرژي لازم بوده و نياز به بررسي و كنكاش دارد.

طبق پژوهش‌ها قيمت هر ليتر گازوئيل مصرفي در ايران 0.07 دلار و هر ليتر بنزين مصرفي در ايران 0.29 دلار است در حالي كه ميانگين جهاني قيمت هر ليتر گازوئيل مصرفي 1.08 دلار و قيمت بنزين مصرفي 1.15 دلار مي‌باشد. بر اين اساس ايران در قيمت گذاري گازوئيل دومين و در قيمت ‌گذاري بنزين سومين كشور ارزان دنيا محسوب مي‌شود.

براي مقايسه قيمت انرژي الكتريكي در قياس با ساير كشور‌هاي جهان قرار داده شده است. همان‌گونه كه در پژوهش‌ها آمده است ايران در جايگاه سوم ارزان‌ترين قيمت انرژي الكتريكي در جهان را دارد.

خودكفايي در انرژي

براي قضاوت خوب و مناسب در مبحث انرژي و مقايسه ايران با ساير كشورهاي دنيا، صرف اكتفا با اعداد و ارقام منتشر شده چندان صحيح نمي‌باشد. قياس آن هنگام پاسخ درست و روشني در پي خواهد داشت كه تمام شرايط بين آنها كاملا يكسان باشد و اين درحالي است كه شرايط چهل‌ساله‌ي اخير جمهوري اسلامي با هيچ يك از كشورهاي دنيا قابل قياس نمي‌باشد.

نظام اسلامي در ابتداي عمر 40 ساله‌ي خود درگير حمله‌ي سنگين رژيم بعثي و بعد از دوران جنگ نيز مورد شديدترين تحريم‌ها قرار گرفت و لذا پيشرفت در حوزه انرژي خود را در سخت‌ترين شرايط ممكن انجام داده است؛ با اين حال صنعت برق كشور در عمر كوتاه انقلاب، به خودكفايي 90 درصدي در ساخت نيروگاه دست‌يافته است. هر چند اين نكته را بايد متذكر شد كه 10 درصد وابستگي در حوزه صنعت برق، به معناي عدم توانايي به دستيابي در اين حوزه نيست بلكه بنا به دلايل متعددي از جمله عدم صرفه اقتصادي و استفاده از شركت‌هاي مختلف خصوصي و نيمه خصوصي، انتقال دانش و فناوري و... مي‌باشد. در ابتداي انقلاب، جمعيت ايران از حدود 40 ميليون نفر به حدود 80 ميليون نفر در سال‌هاي اخير افزايش يافته و اين در حالي است كه ظرفيت نيروگاهي كشور در ابتداي انقلاب از 7 هزار مگاوات به 78 هزارمگاوات در سال‌هاي اخير رسيده است. رشد 1100 درصدي ظرفيت نيروگاهي خود گواه پيشرفت چشمگير جمهوري اسلامي در اين حوزه مي‌باشد.

حوزه صنعت نفت نيز از قطار پيشرفت جمهوري اسلامي عقب نمانده و توليد بيش از 60 درصد لوازم و قطعات استعماري‌ترين صنعت كشور از جمله ساخت انواع سكو‌هاي نفتي، شناسايي و حفر انواع چاه‌هاي نفت در خشكي و دريا، ساخت پالايشگاه‌هاي ظرفيت بالا و... تنها نمونه‌اي از خودكفايي در اين حوزه مي‌باشد.

تحريم‌هاي مرتبط با حوزه صنعت و انرژي:

در اين بخش برخي از دستاوردهاي ايران در طول 40 سال عمر انقلاب اسلامي تشريح و تبين گرديد، در ادامه برخي از تحريم‌هاي صورت گرفته عليه ايران در حوزه انرژي معرفي مي‌گردد.

ليست برخي تحريم‌هاي اعمال شده

اعلاميه شماره 4702(4/11/1979 – 13/8/1358)

موضوع: ممنوعيت واردات نفت از ايران

كارتر بلافاصله پس از تسخير سفرات امريكا در تهران، در 4 نوامبر 1979 با استناد به ماده 232 قانون گسترش مناسبات سياسي مصوب 1962 با صدور اعلاميه 4702 واردات نفت از ايران را ممنوع كرد.

فرمان اجرايي شماره 12170(14/11/1979 - 23/8/1358)

موضوع: انسداد دارايي‌هاي بانك مركزي و دولت ايران

فرمان اجرايي شماره 12205(7/4/1980 – 18/1/1359)

موضوع: ممنوعيت معاملات مالي و صادرات به ايران

در اين فرمان اجرايي صادرات انواع كالا(به جز مواد غذايي و دارو)، مسافرت و حمل و انتقال هوايي و دريايي به ايران و نيز معاملات مالي شامل اعطاي وام جديد، خدمات سپرده و هرگونه انتقال وجه(به جز موارد خانوادگي) با ايران را تحريم شد.

فرمان اجرايي شماره 12211(17/4/1980 – 28/1/1359)

موضوع: ممنوعيت واردات و تراكنش‌هاي مالي با ايران

واردات مستقيم و غير مستقيم از ايران و هرگونه پرداخت به ايران حتي براي واردات قبلي ممنوع شد. همچنين مجوز‌هاي قبلي صادرات كالاهاي مرتبط با صنايع هوايي، صنايع نفت و گاز به ايران باطل گرديد.

(13/1/1984 – 23/10/1362)

موضوع: لغو كمك‌هاي مالي و اعتباري

اعمال ممنوعيت ارائه وام‌هاي بلا عوض خارجي، كمك‌هاي كشاورزي، تضمين‌هاي اعتباري و تحريم تسليحاتي عليه ايران ابلاغ گرديد.

(3/3/1984 – 13/12/1362)

موضوع: ممنوعيت صادرات قطعات صنعت هوايي به ايران

وزارت بازرگاني امريكا در 30 مارس 1984 طرح نظارت ضد تروريسم را عليه ايران اعمال كرد و در نتيجه صادرات هواپيما، بالگرد و قطعات ان به ايران ممنوع شد.

(28/2/1987 – 9/12/1365)

موضوع: ممنوعيت كمك‌هاي بانكي به ايران

ريگان در 28 فوريه سال 1987 با استناد به فرمان العمل ماده 481 قانون كمك‌هاي خارجي مصوب 1961 امريكا، ايران را در ليست كشورهايي كه در ترافيك مواد مخدر در گيرند قرار داد. درنتيجه كمك‌هاي مالي بانك‌ها و مؤسسات سرمايه گذري خارجي به ايران ممنوع شد.

(23/9/1987 – 1/7/1366)

موضوع: ممنوعيت صادرات

به دنبال رسوايي واترگيت، ريگان در 23 سپتامبر 1987 صادرات و صادرات مجدد تجهيزات غواصي را ممنوع كرد. وي همچنين در 23 اكتبر همان سال صادرات 15 نوع كالا با فن اوري پيشرفته به ايران را ممنوع كرد.

فرمان اجرايي شماره 12613(30/10/1987 -8/8/1366 )

موضوع:ممنوعيت واردات كالا از ايران

واردات انواع كالا و خدمات مانند نفت و فروش از ايران به امريكا ممنوع شد.

قانون كنگره IINA(23/10/1992 – 1/8/1371)

موضوع: ممنوعيت صادرات اقلام دو منظوره به ايران

صادرات كليه ماشين الات و تجهيزاتي را كه به طور غير مستقيم داراي كاربرد نظامي مي‌باشد منع نمود و به تمام كمك‌هاي اقتصادي به ايران پايان داد. در اين قانون مجازات‌هايي نظير محروميت دو ساله از كمك‌هاي امريكا و محروميت از صادرات و واردات از امريكا براي متخلفين در نظر گرفته شد.

فرمان اجرايي شماره 12938(14/10/1994 – 22/7/1373)

موضوع: تحريم تجاري و مالي

كلينتون به بهانه مقابله با توسعه سلاح‌هاي هسته اي، شيميايي و بيولوژيك به صدور فرمان 12938 اقدام به تحريم كشورهايي كرد كه در فعاليت‌هاي مذكور دخالت دارند. بر اساس اين فرمان تحريم‌هايي نظير محروميت از كمك‌هاي دولتي امريكا، محروميت از كمك‌هاي بانك توسعه امريكا، محروميت از دريافت اعتبار و ديگر مؤسسات مالي امريكا و محروميت از صادرات و واردات به امريكا عليه كشور هدف اعمال مي‌شود.

زمينه‌هاي مختلف تحريم ها

الف)كالا‌هاي داري كاربرد دوگانه

1.تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا ژوئن 2010 - خرداد 1389

3.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا ژانويه 2012 – دي 1390 و جولاي 2010 – تير 1389

ب)صنعت هسته‌اي و فناوري‌هاي حساس

1.تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا ژوئن 2010 – خرداد 1389

3.تحريم‌هاي شوراي امنيت دسامبر 2006- اذر و ژوئن 2010-خرداد 1389

4.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا فوريه 2007 – بهمن 1385

پ)تحريم‌هاي صنعت نفت و گاز و پتروشيمي:

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا اگوست 1996 – مرداد 1375،جولاي 2010 – تير 1389،نوامبر 2011 – ابان 1390،اگوست 2012 – مرداد 1391

3.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا جولاي 2010 – تير 1389،نوامبر 2011-ابان 1390، ژانويه 2012 –دي 1390،اكتبر 2012 – مهر 1391

ت)فلزات پركاربرد:

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا جولاي 2012- تير 1391و ژانويه 2013 – دي 1391

3.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا ژانويه 2012 - دي 1390

ث) فلزات گرانبها

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا ژانويه 2013 - دي 1391

3.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا ژانويه 2012 – دي 1390

ج) مواد اوليه و تجهيزات صنايع دريايي

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا ژانويه 2013 – دي 1391

3.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا اكتبر 2012 – مهر 1391

چ)تجهيزات و قطعات صنايع هوايي

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي اتحاديه اروپا جولاي 2012 – تير 1391

ح)تجهيزات مرتبط با بخش حمل و نقل:

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا 3 ژوئن 2013- 13 خرداد 1392

خ)كالا‌ها و خدمات بخش خودروسازي:

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

2.تحريم‌هاي فراسرزميني امريكا 3 ژوئن 2013 – 13 خرداد 1392

د)مواد خام و نيمه ساخته معدني

1. تحريم‌هاي داخلي امريكا مي‌1995 – ارديبهشت 1374

 گوناگون

امام روح الله را هنوز نمي‌شناسيم!


امام خميني(ره) از معدود كساني است كه جامع فضايل علمي فراوان بوده است. وي در زمينهٔ فقه و اصول و علوم مرتبط با آن‌ها، از بزرگ‌ترين مراجع تقليد زمانه به شمار مي‌آيد، ‌و در حوزه‌ علوم عقلي و فلسفي نيز عالي‌ترين تحقيقات زمانه‌اش را صورت داده، و در عرصهٔ عرفان نظري و عملي تأملات و مجاهدت‌هاي بسيار داشته و به مقاماتي رفيع نايل آمده است.
برخورداري از فضايل معنوي در تمام ابعاد زندگي
اين بُعد از شخصيت امام براي بسياري پوشيده مانده است و حال آن‌كه اين بُعد الهي ايشان است كه بر ساير ابعادش سايه افكنده است. شخصيت امام از آغاز نوجواني بر اساس «بندگى خدا» شكل گرفت و در نهايت از مصاديق بارز اين آيهٔ شريفه گرديد كه: رِجَالٌ لاَّ تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلاَ بَيعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاء الزَّكَاة؛ مردانى كه نه تجارت و نه داد و ستدى آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات به خود مشغول نمى‏دارد.
بسيارى از انسان‌هاى برجسته بودند كه به اين راز پى برده بودند كه كمال حقيقى انسان در تقرب به خداست؛ ولى اين را به صورت يك حركت فردى و رابطه شخصى خودشان با خدا تلقى كرده بودند. اما امام عرفان را هم در اين بعد تنگ نمى‌ديد، بلكه معرفت خدا را در اين مى‌ديد كه انسان تمام وجودش مظهر بندگى خدا شود و نه‌ تنها در دلش ارتباط با خدا داشته باشد، رفتار و كردار و گفتار فردى و اجتماعى و خانوادگى و حتى رفتار بين‌المللى او بايد تجسم عبوديت باشد.
امام سعى كرد اين مطلب را اولاً هم با عقل و هم با دلايل نقلى ثابت كند و ثانياً با حركت عرفانى، كاملاً بيابد و ايمان خودش را در اين جهت تقويت كند. دوران نوجوانى و اوايل جوانى او به تبيين اين ايمان و ابعاد مختلف فلسفى و عرفانى و استفاده از كتاب و سنت گذشت.
(منبع: كتاب انقلاب اسلامي و ريشه‌هاي آن به قلم علامه مصباح يزدي(ره)، ص 116)

 دستاوردها

آيا مردم‌سالاري در حكومت پهلوي قابل تحقق بود؟


علي فتاحي قائم مقام پژوهشكده شوراي نگهبان، با اشاره به برخي ضعف‌ها در تحقق اهداف انقلاب گفت: انقلاب اسلامي در نقش آفريني مردم در سرنوشت سياسي خود از طريق انتخابات موفق بوده اما در عرصه سياسي غيرانتخابات مانند تحزب و ايجاد تشكيلات عملكرد مناسب نبوده است؛ چون ما در بعضي از حوزه‌ها ساختارهاي غربي را گرفته‌ايم و صرفاً آن‌ها را اسلاميزه كرده‌ايم و براي آن‌ها نظريه پردازي پيشيني مشخصي نداريم.
فتاحي تصريح كرد: به نظر من مسأله اساسي ما امروز اين است كه در عرصه نقش‌آفريني مردم و تأثيرگذاري دين، نظام موجود ما با نظام مطلوب كه مورد نظر آموزه‌هاي شريعت است، تفاوت زيادي دارد و متأسفانه ساختارهاي حقوقي ما به سمت اصلاح پيش نمي‌روند.
وي افزود: بايد حركت جامعه علمي كشور و نگاه‌هاي دستگاه‌هاي حاكميتي در جهت گسترش اين دو حوزه باشد. اگر ما از اين دو هدف و بنياد اساسي حراست نكنيم، اصل نظام اسلامي لطمه خواهد خورد.
قائم مقام پژوهشكده شوراي نگهبان در پاسخ به اين شبهه كه در صورت استمرار حكومت پهلوي نيز اين دستاوردها تحقق پيدا مي‌كرد، گفت: شايد برخي از دستاورده با تكيه بر دست‌درازي در مقابل بيگانگان به دست مي‌آمد اما ما با قانون اساسي جمهوري اسلامي و با اهدافي كلان و متعالي به اين دستاوردها رسيده‌ايم در حالي كه اين اهداف در حكومت پهلوي اساساً جايگاهي نداشت. ما با انديشه استقلال‌گرايي، جلوگيري از سلطه‌گري و سلطه‌پذيري و با انديشه تحقق آموزه‌هاي كلان ديني مانند اعتقاد به توحيد، معاد، وحي، نبوت و امامت به اين دستاوردها رسيده‌ايم و يك نظريه‌پردازي كلان را انجام داديم در حالي كه اين كار در حكومت پهلوي قابل دستيابي نبود.
فتاحي در پايان گفت: ما در انديشه حقوق عمومي يك حرف و نظريه جديد را وارد ادبيات روز حقوق عمومي كرديم، در حالي كه اين موضوع در حكومت استبدادي پهلوي هيچ وقت اتفاق نمي‌افتاد و اساساً نمي‌شود از يك حكومت مستبد اين انتظار را داشت كه مردم سالاري را محقق كند. البته ممكن است از نظر شكلي مردم‌سالاري محقق شود اما ماهيت آن در هيچ ساختاري جز ساختاري جديد مانند جمهوري اسلامي قابل تحقق نبود.