صفحه فرهنگي-اجتماعي

روزه‌داري، سرچشمه دريافت حكمت و معرفت

ايام با فضيلت شهرالله الاكبر ماه مبارك رمضان از راه رسيد. «رمضان» در لغت از «رمضاء» به معناي شدت حرارت گرفته شده و به معناي سوزانيدن مي‌باشد. چون در اين ماه گناهان انسان بخشيده مي‌شود، به اين ماه مبارك رمضان گفته اند.

پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايد: «انما سمي الرمضان لانه يرمض الذنوب؛ ماه رمضان به اين نام خوانده شده است، زيرا گناهان را مي‌سوزاند». رمضان نام يكي از ماه‌هاي قمري و تنها ماه قمري است كه نامش در قرآن آمده است و يكي از چهار ماهي است كه خداوند متعال جنگ را در آن حرام كرده است.

در اين ماه كتاب‌هاي آسماني قرآن كريم، انجيل، تورات، صحف و زبور نازل شده است. اين ماه در روايات اسلامي ماه خدا و ميهماني امت پيامبر اكرم(ص) خوانده شده و خداوند متعال از بندگان خود در اين ماه در نهايت كرامت و مهرباني پذيرايي مي‌كند؛ پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايد: «ماه رجب ماه خدا و ماه شعبان ماه من و ماه رمضان، ماه امت من است، هر كس همه اين ماه را روزه بگيرد بر خدا واجب است كه همه گناهانش را ببخشد، بقيه عمرش را تضمين كند و او را از تشنگي و عطش دردناك روز قيامت امان دهد».

مرحوم آيت‌ا... ميرزا جوادآقا ملكي تبريزي در كتاب شريف المراقبات در خصوص ويژگي‌ها و خصوصيات ماه مبارك رمضان آورده است:

از اميرالمؤمنين(عليه السلام) روايت شده است: نگوييد رمضان؛ زيرا نمي‌دانيد رمضان چيست؛ و اگر كسي گفت، بايد صدقه داده و روزه بگيرد. بلكه همانطور كه خداوند فرموده است بگوييد ماه رمضان. از اعمال مهم سالك در اين ماه بزرگ شناخت حقيقت اين ماه - در اين ماه خداوند رهروان اين ماه را با دعوت به ميهماني اين ماه گرامي داشته و اين ماه ماه ميهماني خداست - و سپس فهميدن معني روزه و مناسبت آن با ميهماني خداست. آنگاه تلاش و كوشش براي بدست آوردن اخلاص در كردار و رفتارهايي است كه مطابق با رضايت صاحب‌خانه است.

ماه مبارك رمضان بافضيلت‌ترين ماه‌ سال شمرده مي‌شود، ماهي كه قرآن در آن نازل شده است آن‌جا كه فرمود «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآن‏...»(بقره185) همچنين رمضان، ماهي است كه مهم‌ترين شب سال يعني شب قدر در آن قرار دارد تا مقدرات يك سالۀ تمام خلايق در آن رقم بخورد. به تصريح روايات، خداوند در اين ماه، درهاي رحمت، مغفرت و بركت خود را آنچنان براي بندگان خويش مي‌گشايد كه در ساير ايام سال نگشوده است و به قدري با كرامت رفتار مي‌كند كه نام آن را ضيافت‌الله نهاده است.

توجه به دستورالعمل‌هاي وارده دربارۀ شب و روز اول اين ماه مي‌تواند راهگشاي بهرۀ بيشتر مؤمنين از بركات اين ماه باشد. عمده آدابي كه دربارۀ شب اول ماه مبارك رمضان بر شمرده‌اند، توبه، دعا و استغفار به درگاه خداوند و خاص كردن اعمال و نيات براي اوست. در اين راستا توسل به درگاه پيامبر صلي الله عليه و آله و اهل بيت مطهر ايشان، مسيري آسان براي عرض حاجت به آستان قدس الهي است. ميرزا جواد ملكي تبريزي در كتاب المراقبات ضمن اشاره به برخي آداب و اعمال ماه مبارك رمضان مي‌نويسد: «در اين ماه خداوند رهروان را با دعوت به ميهمانى ماه رمضان گرامى داشته و اين ماه ماه ميهمانى خداست - و سپس فهميدن معنى روزه و مناسبت آن با ميهمانى خداست. آنگاه تلاش و كوشش براى به دست آوردن اخلاص در كردار و رفتارهايى است كه مطابق با رضايت صاحبخانه است. ابتدا پاك كردن دل با توبۀ صادقانه و پاكيزه كردن مال با دادن خمس تا غذا، لباس، مكان و هر چيزى كه روزه‌دار در آن دخل و تصرف مى‌كند پاك شود. همانگونه كه در روايات آمده خداوند براى تطهير مال دادن خمس را كافى دانسته است؛ بنابراين بهتر است خمس خود را در اول ماه حساب كرده و آن را بپردازد تا غذا و همه دخل و تصرفات او از حلال باشد. اين عالم بزرگوار تلاش در راستاي شروع خوب سال را از ديگر لوازم روزه‌داران اين ماه معرفي كرده، مي‌نويسد «روايات زيادى داريم كه: ماه رمضان، اول سال است و اين‌كه اگر اين ماه سالم شد، تمام سال به سلامت خواهد ماند. انسان بيدار تأثير كارهاى خود را در حالات و خواسته‌هايش ديده و به جهت اين‌كه ماه رمضان اول سال بوده و خير و شرّ در آن مقدّر مى‌شود، مى‌داند كه عمل او در اين ماه تأثير بزرگى در تمام جوانب زندگي‌اش دارد، به خصوص در رزق و اجل او، و توفيق انجام خيرات و عبادات و همين طور تأثير اول اين ماه را نسبت به بقيه اين ماه مى‌داند. به همين جهت مراقبين، اهميت زيادى به اعمالى كه در اين روز وارد شده، مى‌دادند.

حفظ حقوق كاربران ايراني در گرو سامان يافتن فضاي مجازي

حجت‌الاسلام احمدحسين فلاحي عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي در گفت‌‌وگو با فارس،‌ درباره آخرين وضعيت طرح ساماندهي فضاي مجازي اظهار داشت: قانون‌گذاري كار مجلس است و شوراي عالي فضاي مجازي در طول چند مدت اخير كه فعاليت داشته خروجي خاصي نداشته است و نتوانسته درباره وظايفي كه بر عهده دارد كارهاي اساسي انجام داده و موضوعاتي تدوين كند.

وي افزود: شوراي عالي فضاي مجازي صرفا به تصويب دستورالعمل‌هاي كلي بسنده كرده است اين در حالي است كه شوراي عالي فضاي مجازي هم عضو كميسيون مشترك ساماندهي فضاي مجازي است و در 50 جلسه اخير اين كميسيون بارها نظرات خود را بيان كرده است.

عضو كميسيون مشترك بررسي طرح ساماندهي فضاي مجازي تصريح كرد:‌ اخيرا شوراي عالي فضاي مجازي به رياست آيت‌الله رئيسي تشكيل جلسه داد و از مجلس شوراي اسلامي خواست كه در زمينه تصويب قانون ساماندهي فضاي مجازي اقدامات لازم را انجام دهد. البته اين موضوع به منتقدين ثابت كرد كه قانون‌گذاري كار مجلس است زيرا قانون ضمانت اجرايي دارد و اگر هم شاهد هستيم كه اتفاق خاصي در فضاي مجازي رخ نداده است و بارها رهبر معظم انقلاب نسبت به رها بودن اين فضا گلايه كرده‌اند، به دليل عدم وجود قانون داراي ضمانت بوده است.

فلاحي گفت:‌ از روزي كه كميسيون مشترك ساماندهي فضاي مجازي تشكيل شده است بيش از 50 جلسه داشته‌ايم اين در حالي است كه اظهارنظري كه اخيرا رئيس‌مجلس درباره خروج از ريل تصميم‌گيري‌هاي كميسيون مشترك را باعث تأسف مي‌داند چرا كه عنوان نكرده‌اند كجاي كار كميسيون خروج از ريل بوده است؟‌ مركز پژوهش‌هاي مجلس 50 روز از وقت كميسيون مشترك بررسي طرح ساماندهي فضاي مجازي گرفت كه در ابتدا 20 روز از اين كميسيون فرصت گرفت تا طرح را بررسي كند و 10 روز بعد از آن به تعطيلي مجلس و سركشي نمايندگان از حوزه‌هاي انتخابيه گذشت ضمن آن‌كه مركز پژوهش‌هاي مجلس در درخواست جديدي 20 روز ديگر فرصت خواست تا اين طرح را بررسي كند و عملا 50 روز بررسي طرح فضاي مجازي را معطل كرد.

وي گفت:‌ بعد از گذشت 50 روز از معطلي مركز پژوهش‌هاي مجلس براي بررسي طرح ساماندهي فضاي مجازي در نهايت با انتشار يك نامه در فضاي مجازي به طرحي كه خودشان بايستي نقطه نظرات‌شان را اعلام مي‌كردند ايراد گرفتند.

عضو كميسيون آموزش مجلس افزود: قطعا ساماندهي فضاي مجازي بايستي صورت گيرد و مجلس يازدهم در اين زمينه مصمم است و بعد از تعطيلات عيد نوروز روند رسيدگي به آن را دنبال خواهيم كرد.

وي گفت: ‌فضاي مجازي در كشورمان بايستي قانون داشته باشد و نمي‌توانيم آن را رها شده بدانيم اين در حالي است كه از فضاي مجازي و كسب و كارها و حقوق كاربران حمايت كرده و خواستار ضابطه‌مند شدن آن هستيم.

فلاحي تأكيد كرد:‌ نمايندگان مجلس به هيچ وجه به دنبال مسدودسازي و فيلترينگ فضاي مجازي نيستند بلكه مي‌خواهيم مثل ساير كشورها قانوني براي فضاي مجازي داشته باشيم. اين در حالي است كه اخيراً تلگرام به دليل عدم رعايت قوانين در برزيل با مسدودسازي مواجه شده و در نهايت مديرعامل تلگرام از مسؤولين اين كشور عذرخواهي كرد كه اين موضوع ثابت مي‌كند اگر پلتفرم‌ها و پيام‌رسان‌هاي خارجي قوانين كشورمان را رعايت نكنند حتماً با آنها برخورد قانوني خواهد شد.

عضو كميسيون آموزش مجلس گفت:‌ پيام‌رسان‌هاي خارجي درآمدهاي زيادي دارند و سعي مي‌كنند خود را با فضاي ايران و قوانين مندرج در آن تطبيق دهند و بر همين اساس آنها در طول سال‌هاي اخير ميلياردها دلار از كسب و كارهاي ايراني درآمد داشته و دارند اين در حالي است كه به هيچكس پاسخگو نيستند.

عضو كميسيون مشترك بررسي طرح ساماندهي فضاي مجازي گفت: پيام‌رسان‌هاي خارجي هيچ سروري در كشورمان ندارند و دفتر حقوقي ندارند كه پاسخگوي مردم و مسؤولان كشورمان باشند و هر زماني كه بخواهند دسترسي كاربران را به اين پيام‌رسان‌ها مسدود مي‌كنند و اخيراً بر همين اساس بيش از 10 نماينده مجلس با مسدودسازي واتساپ مواجه شدند اما مشخص نيست كه مطالبه حقوقي خودمان را از كدام دفتر داشته باشيم و بايد مشخص شود اين مسدودسازي به چه علتي بوده است و ضمانت اجرا كجاست كه يك پيام‌رسان خارجي بعد از ارائه خدمات به يكباره با مسدودسازي دسترسي برخي مردم اقدامات خود را دنبال كند.

فلاحي گفت:‌ به جز سامان دادن فضاي مجازي امكان ديگري براي رعايت حقوق كاربران ايراني در اين فضا وجود ندارد و مجلس در اين زمينه مُصر و مصمم است.

 نهج‌البلاغه

سود و زيان زبان

امام علي(ع) مى‌فرمايد: «اللِّسَانُ سَبُعٌ، إِنْ خُلِّي عَنْهُ؛ زبان درنده‌اى است كه اگر رهايش كنى به تو آسيب مى‌رساند و تو را مى‌دَرَد.»(حكمت 60)
شك نيست كه يكى از بزرگ‌ترين افتخارات انسان نطق و بيان است كه به وسيله زبان انجام مى‌گيرد و به واسطه آن بر تمام جانداران ترجيح دارد و قسمت عمده علوم و دانش‌ها از طريق زبان از نسلى به نسل بعد منتقل شده و دامنه تمدن انسان را گسترش داده است و اگر زبان نبود انسان همچون حيوانى بود.
نعمت‌ها هر چه بزرگ‌تر باشد چنانچه از آن به طرز بدى استفاده شود خطراتش عظيم‌تر است. هيچ عضوى از اعضاى انسان به اندازه زبان بى‌قيدوبند و خطرناك نيست، به طورى كه گاه مى‌شود يك جمله آتش جنگى را مى‌افروزد و سبب ريختن خون‌ها، هتك نواميس و از بين رفتن آرامش و امنيت جامعه مى‌شود.

 در محضر قرآن

بعثت پيامبر(ص) نتيجه استجابت دعاي ابراهيم(ع)


همانگونه(كه براي هدايت شما) رسولي در ميان شما از نوع خودتان فرستاديم تا آيات ما را بر شما بخواند و شمارا تزكيه كند و كتاب و حكمت بياموزد و آنچه نمي‌توانستيد بدانيد، به شما ياد دهد.(بقره، 151)
نكته‌ها:
* كلمه «تلاوت» از واژه «تِلو» به معناي پي‌درپي است و به خواندني كه پي‌درپي با نظم صحيح و مناسب و برخوردار از نوعي قداست باشد، اطلاق مي‌شود. كلمه‌ي «تزكيه» به معناي رشد و نمو و پاك‌كردن است. تعليم كتاب، آموختن آيات و احكام آسماني است و تعليم حكمت، دادن تفكّر و بينش صحيح است.
* بعثت پيامبر اسلام، نتيجه استجابت دعاي حضرت ابراهيم است كه از خداوند خواست: «وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ...» خدايا! در ميانشان پيامبري مبعوث كن كه آيات تو را بر آنان بخواند. پيامبر اسلام(ص) نيز مي‌فرمود: «انا دعوه ابي ابراهيم»؛ من همان استجابت دعاي پدرم ابراهيم هستم.

 بوستان حكايت

مقام پدرت اين حجره محقر نيست!

فرزند مرحوم آقا سيد جمال الدين گلپايگاني نقل مي‌كند: پس از فوت مرحوم پدرم شبي در خواب ديدم حضورشان مشرف شدم و ايشان در اتاق مفروش به زيلو و فاقد اثاث نشسته‌اند.
گفتم: پدر اگر خبري نيست ما هم به دنبال كارمان برويم، وضع طلبگي در گذشته و حال همين است كه به چشم مي‎خورد.
فرمود: پسر حرف نزن، هم اكنون ولي عصر(عج) تشريف مي‌آورند. آنگاه پدرم از جا برخاست. متوجه شدم محبوب كل عالم حضرت ولي عصر(عج) تشريف آوردند.
پس از عرض سلام و جواب حضرت(ع)، قبل از اين‌كه من حرفي بزنم، حضرت(ع) فرمودند: سيد محمد مقام پدرت اين حجره محقر نيست؛ بلكه مقامش آنجاست به محل مورد اشاره حضرت(ع) نگاه كردم قصري با شكوه و ساختماني با عظمت كه لا يدرك و لا يوصف است، ديدم و خوشحال شدم.

 پرتوي از حكمت

گريه‌ شديد شيخ اعظم


مي‌گويند: وقتي كه مادر شيخ انصاري كه زني مؤمنه و با ايمان بود از دنيا رفت، شيخ در كنار جنازه مادر گريه مي‌كرد.
برخي از شاگردانش به او گفتند: شخصيتي مانند شما كه داراي ارزنده‌ترين مقام علمي و عملي شيعه هستيد سزاوار نيست به بالين پيرزني اين گونه اشك بريزد.
شيخ انصاري(ره) در حالي كه اشك مي‌ريخت جواب داد: گويا شماها از مقام مادر اطلاع نداريد.