صفحه سياسي

به بهانه انتصاب رييس جديد رسانه ملي از سوي رهبرانقلاب؛
نقش رسانه در الگوسازي افراد جامعه

سلاله اخلاقي

آنتوني‌گيدنز نظريه‌پرداز جامعه‌شناسي مي‌گويد: "سبك زندگي، بيشتر چيزي شبيه ژانر يا گونه در سينماست، همانطور كه كارگردان مي‌تواند در انواع ژانرهاي وسترن، وحشت، اجتماعي، عاشقانه و... فيلم‌سازي كند؛ ما نيز به عنوان كارگردان زندگي با تمركز بر موقعيت‌هاي مختلف، هر چيزي را انتخاب مي‌كنيم."

بنابر نظريات آنتوني‌گيدنز، سبك‌زندگي مجموعه‌اي از عملكردهاست كه فرد با بهره‌گيري از آنها علاوه‌ برآنكه نيازهاي خود را رفع مي‌كند هويت شخصي خود را در برابر ديگران به نمايش مي‌گذارد.

يكي از كالاهايي كه در طول شبانه روز جزء مصرف فرهنگي ماست، ارتباطات رسانه‌اي است. تأثير ناخودآگاه رسانه بر فرهنگ و سبك‌ زندگي ما از اهميت بسيار بالايي برخوردار است. در واقع رسانه‌ها و محصولات رسانه‌اي، در خلقِ سبك‌هاي نوين زندگي و همچنين تغيير سبك زندگي ما تاثير‌گذارند. رسانه‌ها خواسته يا ناخواسته در الگوسازي براي همه‌ي افراد جامعه نقش بسزايي دارند.

با توجه به نقش ويژه‌ي رسانه‌ها در ارتباطات ما در جهان امروز؛ مي‌توانيم رسانه را ابزاري پر قدرت در جنگ نرم به حساب آوريم.

يكي از اهداف فرهنگي در جنگ نرم رسانه‌اي عبارت است از:

الف. ايجاد تغيير در باورها

از اصلي‌ترين هدف‌هاي جنگ نرم تغيير و دگرگوني در باورهاي افراد جامعه است. باورها در حركت انسان‌ها بسيار تأثيرگذار است. دشمن براي اينكه در مسير حركت، خلل وارد كند به سراغ تغيير باورها مي‌رود. ايجاد تغيير در چگونه انديشيدن در حوزه‌هاي مختلف از مهم‌ترين اهداف جنگ نرم است.

ب. ايجاد تغيير در گفتار

ايجاد تغيير در گفتار و ادبيات مردم در حوزه‌هاي مختلف از اهداف ديگر جنگ نرم است.

ج. ايجاد تغيير در رفتار

مدل‌هاي رفتاري در هر جامعه‌‌اي، بر اساس نوع باورها و چگونگي انديشيدن مردم آن جامعه در آن جامعه شكل مي‌گيرد.

باتوجه به آنچه گفته شد بايد در اين راستا به ابزارهاي متنوع و متعدد جنگ نرم توجه كرد. چرا كه دشمن با استفاده از اين ابزارهاي مختلف و برنامه‌هاي متنوع و جذاب خود، باعث بهم ريختگي انسجام نظام اجتماعي و هويت ملي يك كشور مي‌شود‌ و آنها را به ورطه‌ي نابودي مي‌كشاند.

يكي از راحت‌ترين شبكه‌هاي اجتماعي كه بسيار نيز قابل دسترس است شبكه‌ي اجتماعي اينستاگرام است. اين شبكه دركشورهاي ديگر، داراي يكسري ظرفيت‌ها و قابليت‌هايي است كه اگر نوجوان‌هاي زير سيزده سال از آن استفاده كنند همان لحـظه آن حساب كاربري مسدود مي‌شود؛ ولي در ايران كاربران اين پلتفرم‌ها كه بيشتر هم جوانها و نوجوانها هستند بدون هيچ قيدوبندي از اين برنامه‌ها استفاده مي‌كنند. البته پيام‌رسان‌ها محدود به همين چند عدد نمي‌شود؛ فضاهاي مجاز ديگر از قبيل؛ سايتهاي اينترنتي، فيلم‌هاي سينمايي، تله فيلم‌ها، پيام‌هاي بازرگاني و برنامه‌هاي تلويزيوني رسانه‌هايي هستند كه در جهت‌دهي به افكار عمومي و ايجاد تغيير در سبك زندگي ما نقش به سزايي را ايفا مي‌كنند. به خاطر همين است كه همه‌ي افراد جامعه مخاطب آن هستند و ما با الگوگيري از اين شبكه‌ها و سايت‌ها طبق سليقه‌ي خود، آنها را انتخاب مي‌كنيم و سبك‌ زندگي خود را تغيير مي‌دهيم.

به راستي وظيفه‌ي حكومت و مردم در مقابل هجمه‌هاي رسانه‌اي كه منجر به تغيير سبك زندگي مي‌شود چيست؟

۱_ارائه‌ي الگوي مناسب در حوزه‌هاي مختلف زندگي

تبليغات رسانه‌اي، به مثابه‌ي انتقال افكار و ايده‌هاست. بنابراين براي مقابله با آن تنها بايد بر منطق و اصول اخلاقي برخاسته از آموزه‌هاي ديني تكيه كنيم. در واقع جامعه‌‌ي ديني ما بايد به گونه‌اي عمل كند كه به انديشه‌هاي نوجوان‌هاي ما عمق‌بخشي نمايد؛ نه اينكه افكار سطحي را براي آنها بُولد كند.

رسانه‌هاي غربي، الگوهاي رفتاري متناسب با مخاطب خود را در قالب فيلم، مدلباس، رنگ سال، بازي رايانه‌اي، نرم‌افزار و رفتارهاي خاص، توليد و به جامعه ارائه مي‌كنند. ما نيز بايد براي قشرهاي گوناگون جامعه به ويژه قشر جوان و نوجوان، الگو‌هاي رفتاري مناسبي ارائه كنيم تا الگوهاي رفتاري ناهماهنگ با فرهنگ و ارزش‌هاي ديني در جامعه رواج پيدا نكند، در صورتي كه ما در اين راستا بسيار ضعيف عمل كرده‌ايم.

۲_ وظيفه‌ي رسانه‌ي ملي

رهبرانقلاب به رئيس رسانه‌ي ملي فرمودند: هدايت فرهنگي، تقويت روحيه و احساس هويت ملي و انقلابي، ترويجِ سبك زندگي اسلامي- ايراني، و افزايش همبستگي ملي، را در شمار اولويت‌هاي خود قرار دهند و با ارتقاء سرمايه‌ي انساني و رشد كيفي برنامه‌ها و بهره‌گيري از ابتكار و با تلاش شبانه‌روزي در اين راستا نقش ايفاء كنند.اين كلام رهبر نشان دهنده‌ي وظيفه‌‌ي بسيار خطير رسانه‌ي ملي‌ست كه آنرا برعهده دارند.

3_ والدين سواد رسانه‌اي خود را ارتقاء بخشند

يكي از مهم‌ترين نهادهاي انتقال عناصر فرهنگي، عقايد، دانش‌ها و مهارت‌ها به نسل جوان، خانواده است. خانواده، مؤثرترين عامل براي تغيير طرز تفكر، رفتار و كنترل هيجانات نوجوان‌ها و انتخاب صحيح سبك‌زندگي است.

پس والدين كليدي‌ترين نقش را در كنترل و مراقبت از فرزندان در شبكه‌هاي اجتماعي برعهده دارند و اگر اين نقش را به درستي ايفا كنند، تا حد چشمگيري آنان را از خطرات موجود در فضاي مجازي حفظ كرده‌اند. والدين براي آنكه بتوانند در اين زمينه نقش خود را درست ايفا كنند بايد در درجه‌ي اول درك روشني از مسائل و خطرات موجود در فضاي مجازي داشته باشند تا بتوانند واكنش صحيح و به‌ موقع را در مواجهه با اين خطرات از خود نشان دهند. پس ارتقاء سطح سواد رسانه‌اي والدين در اين رابطه مي‌تواند راه‌گشا باشد.

۴_آموزش خودمديريتي و بالابردن عزت‌نفس در نوجوان‌ها

باتوجه به اين كه نوجوان‌‌ها داراي هيجان بالا هستند؛ والدين با كنشگري مناسبي كه نسبت به آن هيجانات انجام مي‌دهند، مي‌توانند به حفظ تعادل رفتار نوجوان‌ كمك كنند. پس آموزش راهبردي مديريت هيجان و خودگرداني يا خودمديريتي و همچنين ارتقاء سطح خودباوري افراد به خصوص نوجوان‌ها موجب افزايش سطح بهداشت رواني جامعه، رفع استرس‌ها و همچنين پيشگيري از سقوط نوجوانان به ورطه‌ي آسيب‌هاي اجتماعي مي‌شود. تنظيم هيجانات شامل همه‌ي راهبردهاي آگاهانه و غيرآگاهانه است كه براي كاهش مؤلفه‌هاي هيجاني، رفتاري و شناختي يك پاسخ هيجاني به كار برده مي‌شود.

زماني كه والدين نسبت به ابعاد زندگي خود و فرزندان تمركز پيدا كردند اين امر منجرمي‌شود كه به سمت سبك‌هاي زندگي صحيح و اسلامي حركت كنيم.

 يادداشت مهمان

مظهر شجاعت


ابوالفضل هادي‌منش
شجاعت، ميراث ماندگار امير مومنان(ع) بود و امام مجتبي (ع) وارث آن بزرگوار. در كتابهاي تاريخي آمده است كه امام علي(ع) در تقويت اين روحيه در كودكانش، خود به طور مستقيم دخالت مي كرد. شمشيرزني و مهارتهاي نظامي را از كودكي به آنان مي آموخت و پشتيباني از حق و حقيقت را به آنان درس مي داد. ميدانهاي نبرد، مكتب درس شجاعت حضرت علي(ع) به فرزندانش بود.
با آغاز خلافت امام علي(ع)، كشمكشها نيز آغاز شد. نخستين فتنه، جنگ جمل بود كه به بهانه خونخواهي عثمان بر پا شد. شعله هاي جنگ زبانه مي كشيد. امير مومنان(ع) پسرش محمد بن حنفيه را فراخواند و نيزه خود را به او داد و فرمود: «برو، شتر عايشه را نحر كن. » محمد بن حنفيه نيزه را گرفت و حمله كرد؛ ولي كساني كه به سختي اطراف شتر عايشه را گرفته بودند، حمله او را دفع كردند. او چندين بار حمله كرد؛ ولي نمي‏توانست خود را به شتر برساند. ناچار نزد پدر آمد و اظهار ناتواني كرد. امام نيزه را پس گرفت و به حسن(ع) داد. او نيزه را گرفت و به سوي شتر تاخت و پس از مدتي كوتاه، بازگشت؛ در حالي كه از نوك نيزه اش خون مي ريخت. محمد حنفيه به شتر نحر شده و نيزه خونين نگريست و شرمنده شد. اميرمؤمنان به او فرمود: «شرمنده نشو؛ زيرا او فرزند پيامبر(ص) است و تو فرزند علي هستي.»
امام مجتبي(ع) در ديگر جنگهاي آن دوران نيز شركت كرد و دلاوريهاي بسياري از خود نشان داد. معاويه درباره دلاوريهاي او مي گفت: «او فرزند كسي است كه به هر كجا مي رفت، مرگ نيز همواره به دنبالش بود (كنايه از اينكه نترس بود و از مرگ نمي هراسيد.»

 ديدگاه

امام رضا(ع) سرمشقي براي مديريت اسلامي


محرم آتش افروز
ايام شهادت حضرت رضا (ع) بهانه‌اي است براي پل زدن به زندگي امام مهرباني‌ها، امامي كه كافي است صفحه‌هاي كتاب زندگي‌اش را ورق بزنيم تا در خط به خط آن رد پاي خوبي‌ها را رصد كنيم. امامي كه براي جزئي‏ترين مسائل زندگي، كامل ترين راهكار را در پيش مي‌گرفت و زيباترين آموزه‌ها را به يادگار گذاشته است تا حالا گره‌هاي زندگي امروز را با مرور لحظه به لحظه زندگي‌اش بگشاييم.
يكي از عناوين مهم سبك زندگي اجتماعي، مديريت اسلامي است كه توان اداره كردن يك مجموعه براي رسيدن به اهدافي مشخص طبق اخلاق و توحيد اسلامي است.
مدير اسلامي نياز به برخوردي حسنه و نيكو با ارباب رجوع خود دارد كه بايد روابط عمومي خود را طبق نظر اسلام و ائمه عليهم السلام تنظيم كند و با ارباب رجوع رفتار خداپسندانه داشته باشد. زيرا نوع برخورد با ارباب رجوع مي تواند امري بسيار تاثير گذار در امور تشكل و سازمان باشد و به پيشرفت آن كمك به سزايي كند. امام رضا (ع) مي فرمايند: در ميزان عمل چيزي سنگين تر از خوش خلقي نيست. با توجه به اين حديث كه در مورد مديران نيز صدق مي كند اولين نكته در مورد نحوه برخورد مدير با ارباب رجوع خوش خلقي است. اخلاق نيكو در مدير نسبت به ارباب رجوع، مي تواند باعث روابط محكم تر و پيشرفت سازمان و انجام سريع امور مربوط به ارباب رجوع شود كه بسيار پسنديده است در مملكت اسلامي كه مردم به مديران با ديد اسلام نگاه مي كنند تكليف را براي آن ها سخت تر مي كند به خاطر اينكه عدم برخورد مناسب باعث بدبيني مردم نسبت به اسلام مي شود.
تكريم ارباب رجوع آن چنان براي امام رضا(ع) حائز اهميت است كه حضرت مي‏فرمايند: اگر خواستي دربارۀ كسي حرفي بزني نام خانوادگي اش را بگو و اگر نبود با نام (نيك) از او ياد كن. دومين نكته در مورد نحوه برخورد با ارباب رجوع استفاده از نام نيكو در حضور او و يا غيبت اوست. اگر خود ارباب رجوع در برابر مدير حاضر بود بايد نام خانوادگي او را با پسوند هاي مناسب به كار برد و اگر غايب بود بايد از نام هاي نيك و يا پسوند هاي محترمانه از او ياد كرد.