صفحه خانواده سبز

مراقبت‌هاي قبل و بعد از «واكسيناسيون»

اين روزها بازار واكسيناسيون افراد مختلف براي ايجاد ايمني در برابر ويروس كرونا گرم است؛ اما رعايت نكات مهم تغذيه‌‌اي قبل و بعد از واكسيناسيون امري با اهميت است. در اين گزارش به اين موضوع پرداخته‌ايم.

در اين ميان، نقش سيستم ايمني افراد مختلف در ايجاد عوارض احتمالي واكسيناسيون موثر بوده و ميزان آن متفاوت است.

براي اين‌كه افراد هنگام واكسيناسيون و پس از انجام آن شرايط مطلوبتري داشته باشند رعايت نكات تغذيه‌اي و مصرف ويژه برخي مواد غذايي در طي كردن اين مسير بسيار موثر و تعيين كننده است.

در گزارش پيشرو به اين موضوع پرداخته‌ايم.

هنگام واكسيناسيون و براي مقابله با برخي عوارض احتمالي ناشي از واكسيناسيون چه مواد غذايي را مصرف كنيم؟

غالبا عوارض ناشي از واكسن به طور معمول از ۱۲ ساعت تا كمتر از ۷ روز بعد از تزريق واكسن به طور متغير و خفيف در بعضي افراد ممكن است، رخ دهد. در موارد بسيار نادر برخي عوارض ممكن است يك ماه بعد از واكسيناسيون بروز يابد.

يكي از اين عوارض تب است. در صورت ايجاد تب، مايعات و غذا‌هاي آبدار به ميزان فراوان بنوشيد و بخوريد.

رژيم غذايي حاوي ميوه اعم از موز، آلو، زرد آلو، طالبي، كيوي، پرتقال، سبزي هويج، اسفناج، جعفري، حبوبات، نان و غلات سبوس دار، كدو حلوايي، گوجه فرنگي و سيب زميني، براي تامين پتاسيم ناشي از تعريق زياد در تب توصيه مي‌شود.

همچنين مصرف منابع غذايي ويتامين‌هاي گروه B از جمله سبزي‌ها به ويژه برگ سبز و ميوه‌ها، شير و لبنيات، ماست، پنير، دوغ، كشك، گوشت، دل و جگر، زرده تخم مرغ، غلات سبوس دار، حبوبات و مغز‌ها توصيه مي‌شود.

در عين حال در صورت مواجهه با بدن درد و خستگي،مصرف منابع غني از امگا ۳ مانند ماهي به‌ ويژه ماهي‌هاي چرب، گردو، تخمه آفتابگردان و ساير مواد غذايي كه خاصيت ضد التهابي دارند و مصرف منابع غذايي منيزيم شامل سبزي‌هاي برگ سبز، تخمه كدو، غلات كامل و حبوبات، بادام زميني، شكلات تلخ و كاكائو توصيه مي‌شود.

مصرف تركيبات حاوي كافئين مانند چاي سياه، چاي سبز و قهوه، در حد دو فنجان در روز به رفع خستگي و درد‌هاي منتشر در بدن كمك مي‌كند.

درصورت داشتن ضعف و بي‌حالي پس از واكسيناسيون چه اقدامي انجام دهيم؟

همچنين در صورت داشتن ضعف و بي‌حالي پس از واكسيناسيون، مصرف منابع غذايي حاوي B ۱، B ۶ و B ۱۲ شامل غلات كامل، گوشت، تخم مرغ و شير و لبنيات به افزايش انرژي و كاهش ضعف و بي‌حالي كمك مي‌كنند.

شربت عسل با كنترل قند خون در افراد ديابتيك و بيماران سرپايي، به كنترل ضعف و بي‌حالي كمك مي‌كند. افزودن دارچين و زنجبيل و سياهدانه به غذا‌ها در اين موارد توصيه مي‌شود.

در صورت بروز تهوع و استفراغ پس از واكسيناسيون چه كاري انجام دهيم؟

- تا زماني كه تهوع يا استفراغ داريد، از خوردن و آشاميدن هر ماده غذايي يا نوشيدني پرهيز كنيد.

- پس از توقف استفراغ مي‌توانيد كمي مايعات رقيق مانند آب مرغ يا گوشت، آب سيب يا ژلاتين ميل كنيد.

- با گذشت ۸ ساعت از قطع استفراغ، مي‌توانيد مصرف غذا‌هاي جامد را شروع كنيد. غذا بايد بي‌بو، كم چرب و كم فيبر باشد مانند كمپوت سيب بدون شكر، مرغ پخته، موز، عصاره رقيق گوشت، نان تست و برشته، تخم مرغ آب پز و سفت، انواع آب ميوه و سبزي، سيب زميني، چوب شور، كراكر، برن، غلات پخته، شربت و ماست.

- بعد از توقف استفراغ، بزرگسالان و كودكان بالاتر از سه سال مي‌توانند تكه‌هاي كوچك يخ را هر ۱۰ تا ۲۰ دقيقه مك بزنند.

- مصرف تكه‌هاي ميوه يخ زده يا آب ميوه‌هاي رقيق شده همراه با يخ مي‌تواند در كنترل تهوع مفيد باشد.

- تعداد وعده‌هاي غذايي را افزايش و حجم غذا در هر وعده را كاهش دهيد و از مصرف غذاي سنگين خودداري كنيد.

- از قرار گرفتن در معرض بوي غذا‌هايي كه رايحه تندي دارند، اجتناب كنيد.

- غذا‌ها را ترجيحا سرد يا هم دما با حرارت اتاق مصرف كنيد.

- از تنقلات و غذا‌هاي خشك، نشاسته‌اي و پرنمك مانند چوب شور، كراكر و سيب زميني استفاده كنيد.

- از آبنبات‌هايي با طعم نعناع يا ليمو استفاده كنيد.

- بيشتر استراحت كنيد.

اگر بعد از تزريق واكسن كرونا دچار بي‌اشتهايي شديم، چه مواد غذايي مصرف كنيم؟

- ميوه‌ها و سبزي‌ها با تاكيد بر سيب به صورت پالوده، انار، پرتقال، انجير، ليموترش، انبه و كدو حلوايي.

- چاي ليمو زنجبيل.

- ادويه ها.

- سمنو، جوان گندم و جوان نخود.

- شير برنج با سياه دانه و كمي دارچين.

- شله زرد با خلال بادام و پسته.

- مغز‌ها و خشكبار شامل فندق، گردو، پسته، بادام، توت خشك، نخود و كشمش، مويز و برگه ميوه ها.

- اضافه كردن آرد برنج، به انواع سوپ يا غذا.

توجه داشته باشيد! ميوه‌ها و سبزيجات سرشار از مواد مغذي هستند و مي‌توانند به تقويت سيستم ايمني بدن كمك كرده و به بدن در پيشگيري از ابتلا و همچنين مبارزه بهتر با بيماري كمك كنند.

به طور خاص، سبزيجات و ميوه‌هاي سرشار از ويتامين C مي‌توانند به بدن در توليد گلبول‌هاي سفيد بيشتر كه وظيفه مبارزه با عفونت‌ها و بيماري‌ها را بر عهده دارند، كمك مي‌كنند. مركبات مانند گريپ فروت، پرتقال و ليمو‌ها حاوي سطوح بالاي ويتامين C هستند، اما فلفل دلمه‌اي قرمز حتي از محتواي ويتامين C بيشتري نسبت به آنها برخوردار است.

مصرف مايعات به ميزان زياد يكي از توصيه‌هاي هميشگي پزشكان براي بيماراني است كه با يك عفونت مبارزه مي‌كنند.

زماني كه فردي بيمار است، بدن وي به واسطه مواردي مانند تب، گرفتگي بيني، اسهال و استفراغ آب از دست مي‌دهد؛ از اين رو، جبران مايعات از دست رفته اهميت دارد.

نوشيدن آب فراوان پس از دريافت واكسن كوييد-۱۹ را براي كمك به كاهش ناراحتي ناشي از عوارض جانبي احتمالي، مانند تب توصيه كرده است.

 مشاوره

چرا كودكان «لجبازي» مي‌كنند؟


سيما فردوسي، روان‌شناس، در پاسخ به اين پرسش كه «چرا كودكان لجبازي مي‌كنند و فرق لجبازي و كنجكاوي آنها چيست؟» گفت: در دو مقطع از سن كودكان و نوجوانان اين حالت را مي‌بينيم. يكي سن ۳- ۴ سالگي است كه وقتي به كودك مي‌گوييد اين كار را انجام نده، عمدا مي‌خواهد اين كار را انجام دهد.
وي ادامه داد:بزرگترها اسم اين كار را لجبازي مي‌گذارند اما در واقع كودك قصد آزار دادن ما را ندارد، بلكه مي‌خواهد محيط پيرامون خود را بشناسد و به كشف پيرامون خود بپردازد.
اين استاد روانشناسي دانشگاه شهيد بهشتي يادآور شد: وقتي شما به كودك مي‌گوييد به اين دست نزن، در فكر كودك اين است كه اگر من دست بزنم چه اتفاقي مي‌افتد؟
فردوسي اضافه كرد: كودك مي‌گويد ببينم دست بزنم چه اتفاقي مي‌افتد و اين همان حس كنجكاوي است؛ بنابراين قصد آزار رساندن ندارد، بلكه كودك تجربه ندارد و مي‌خواهد تجربه كند، روابط را بسنجد و ببيند چه اتفاقي مي‌افتد.
وي متذكر شد: اين لجبازي و به بيان بهتر كنجكاوي كودك معمولا از سه سالگي شروع مي‌شود و اين موضوع تا پايان چهار سالگي وجود دارد و كم كم منطقي‌تر شده و وارد فاز ديگر رشدي مي‌شود.
به گزارش فارس اين استاد روانشناسي دانشگاه شهيد بهشتي يادآور شد: خيلي راحت والدين مي‌توانند با اين كودك كنار بيايند تا اين‌كه به سن نوجواني برسد. در دوره نوجواني كه از ۱۲ سالگي شروع مي‌شود قصد آزار و لجبازي كردن كه بخواهد عمدي باشد را ندارد؛ بلكه در اين نيز دوره مي‌خواهد استقلال خود را نشان دهد، به دنبال كسب يك هويت مستقل است و مي‌خواهد بگويد بنده صاحب راي هستم.
فردوسي متذكر شد: نوجوان مي‌خواهد بگويد خودم فكر و تشخيص دارم و قرار نيست هرچه شما والدين بگوييد بله بگويم؛ چون در كسب هويت و استقلال خود هنوز ناشيانه عمل مي‌كند و تازه وارد اين فاز شده فكر مي‌كند بايد خلاف جهت والدين حركت كند و اگر والدين چيزي را تاييد كنند، اين را تكذيب كند.

 صداي زندگي

مهد خانگي را كجا برگزار كنيم؟

روش اغلب مهدهاي خانگي به اين صورت است كه هربار يكي از والدين از خانواده‌هايي كه با هم توافق كرده‌اند نگهداري و آموزش بچه‌ها را به عهده مي‌گيرد. اين كار مستلزم اين است كه هر جلسه مهد در خانه يك نفر برگزار بشود. درحالي كه ثابت بودن محيط آموزش در موثر بودن آموزش تاثيرگذار است. به همين خاطر بهتر است مهد در خانه يكي از اعضا كه هميشه شرايط مناسبي براي حضور كودكان دارد برگزار بشود. اين مكان مي‌تواند يك اتاق مشخص و يا حياط خانه هم باشد. اگر در مواقعي امكان حضور در خانه هميشگي وجود نداشت، مي‌شود تحت عنوان اردو و يا فعاليت خارج از مهد در آن روز آموزش‌ها را در يك پارك و يا محيط مناسب ديگري برگزار كرد.
شروط اقتصادي و تهيه آيين‌نامه
بسته به اعتماد و نوع رابطه خانواده‌هايي كه با هم مهدخانگي برگزار مي‌كنند، بايد شروط اقتصادي شامل هزينه‌ها و خرج و مخارج و همچنين دستورالعملي براي ميزان و نحوه آموزش بچه‌ها در نظر گرفته بشود. اين توافقات هم براي خانواده‌ها و هم براي مربي يك راهنما به حساب مي‌آيد.
مسائل اقتصادي شامل غذا يا ميان‌وعده بچه‌ها، تهيه وسائل و لوازم‌التحرير موردنياز و هر امكان مستلزم صرف هزينه‌اي است كه ميزبان مهد آن را فراهم مي‌كند. براي دستورالعمل آموزشي اگر مربي آموزش ديده‌اي را براي مهد خود استخدام مي‌كنيم بهتر است نوع، روش و ميزان، ساعات و ماه‌هاي آموزش را از او بخواهيد. اگر هم يكي از والدين داراي مهارت اين آموزش را به عهده مي‌گيرد، موارد مذكور را به صورت مكتوب به اطلاع والدين برساند.
آموزشها بهتر است براي كودكان يك تا سه سال، سه تا پنج سال، پنج تا هفت سال و يا در همين محدوده متناسب با سن كودكان حاضر در مهد، به صورت مجزا برنامه‌ريزي بشود.

 حديث هفته


پيامبر اكرم(ص): مَنْ زَوَّجَ كَريمَتَهُ مِنْ فاسِقٍ فَقَدْ قَطَعَ رَحِمَهُ؛
هر كس دختر گراميش را به ازدواج مردى گنه‌كار درآورد، در حقيقت نسل خود را ضايع كرده است.
مكارم الاخلاق، ص ۲۰۴