صفحه اقتصاد

در حاشيه شعار سال جديد؛
پيشگامي علماي اسلام در حمايت از توليد ملي

محمد ملك زاده

تاكيد چند ساله مقام معظم رهبري به موضوع اقتصاد و توليد ملي در بحبوحه جنگ اقتصادي با دشمنان نظام اسلامي را مي‌توان در راستاي تعهد عملي علماي اسلام در تاريخ معاصر به مصرف كالاي ايراني براي تقويت توليد ملي در مواجهه با استبداد داخلي و استعمار خارجي و در راستاي حفظ عزت و استقلال سياسي و اقتصادي ايران مورد ارزيابي قرار داد.

همزمان با هجوم استعمار به سرزمينهاي اسلامي از جمله كشور ايران و سلطه بر اركان سياسي، اقتصادي، فرهنگي و نظامي اين ممالك، يكي از مهمترين شيوه‌هاي مبارزاتي علماي اسلام با سلطه اجانب، اهتمام به توليد ملي و ترويج كالاي داخلي در دوراني است كه به دليل سلطه اجانب و بي‌كفايتي رجال سياسي ايران، توليدات داخلي اين كشور در وضع مناسبي قرار نداشت و وابستگي بر اركان سياسي، اقتصادي و نظامي ايران سايه افكنده بود. آيات عظام آخوند خراساني و ملا عبدالله مازندراني از مراجع بزرگ اين دوره، در اعلاميه‌اي عليه استعمال كالاي خارجي، هدف از اين اقدام را جلوگيري از خروج ثروت مملكت و حيف و ميل منابع داخلي بيان كردند: «... عموم غيرتمندان اسلام و پيروان حضرت خاتم النبين صلي الله عليه و اله الطاهرين البته اين معني را تا به حال فهميدند و به راي العين مي‌بينند كه استعمال امتعه خارجه در بلاد اسلاميه تا به حال به چه درجه موجب ذهاب ثروت مملكت و نابودي منابع داخله و فقر و فلاكت ملت و تسلط كفار بر مسلمين شده...».(1)

آيت‌ا... سيدعبدالحسين لاري شاگرد ميرزاي شيرازي و عالم برجسته منطقه فارس نيز با تاكيد بر حرمت خروج ثروت ممالك اسلامي به ممالك بيگانه با استفاده از كالاهاي خارجي مي‌گويد: «امروز آنچه پول از بلاد اسلاميه به بلاد خارجي مي‌رود اعانت به اعداء دين و استعداد كفار است براي ريختن خون اسلام و مسلمين، پس حرام است استعمال آنها(كالاهاي خارجي)... مگر در صورت اضطراب و عدم وجود اشياء وطني اسلامي».(2)

از آداب اخلاقي شهيد سيد حسن مدرس اين بود كه هيچگاه البسه و منسوجات غير وطني نمي‌پوشيد؛(3) مرحوم حاج ميرزا حسين تهراني از مراجع مشهور سه گانه نجف در عصر مشروطه نيز بعد از تاسيس شركت اسلاميه اصفهان به همت حاج آقا نورالله اصفهاني، ضمن تمجيد از اين اقدام گفت: «اميدوارم قسمي شود كه اهل ايران به هيچ وجه من الوجوه محتاج به آوردن و طلبيدن اجناس خارجه نشوند... خود احقر هم قاصد و عازمم حتي المقدور به غير از اجناس معمولي ايران استعمال نمي‌نمايم».(4)

تاكيد علما بر استفاده از كالاي وطني تا به آن‌جا رسيد كه بيگانگان را دچار وحشت ساخت. سفارت انگليس در يادداشتي به وزارت امور خارجه مي‌نويسد:

از قرار اطلاعاتي كه از اصفهان مي‌رسد، علماي آن‌جا... در مساجد و ساير نقاط علنا مي‌گويند كه مردم نبايد امتعه خارجه را بخرند. علما از اشخاص معتبر كه امتعه خارجه مي‌خرند بد مي‌گويند. آنها هم از اين جهت جرات خريد را ندارند... جناب آقا نورا... در مسجد چند روز قبل از اين گفته بودند كه اين اقدام، اقدام وطن خواهي است كه تجارت داخله را ترغيب و تجارت خارجه را خارج كنند.(5)

بنابراين سبقه رفتاري علماي دين در موضوع استقلال اقتصادي جامعه اسلامي نشان مي‌دهد آنان خود پيشگام حمايت از توليد ملي بودند؛ اهتمام ايشان به استقلال اقتصادي جوامع اسلامي به گونه‌اي بوده است كه ايشان پيش از تحريم جامعه اسلامي از سوي دشمنان اسلام، خود به تحريم كالاها و توليدات بيگانه اقدام مي‌نمودند و آن را مهمترين وسيله براي حمايت از توليدات داخلي، رونق اقتصادي و عمران كشور مي‌دانستند.امروز نيز مهمترين ابزار خنثي نمودن حربه تحريم، تقويت اقتصاد داخلي از طريق حمايت از توليدات داخلي و برداشتن موانع از پيش روي توليد است. وابستگي شديد اقتصاد كشور به بيگانگان در دوران رژيم ستم شاهي، مهمترين مشوق دشمنان نظام اسلامي براي تحريم جمهوري اسلامي از ابتداي پيروزي انقلاب بود. اما امروز جمهوري اسلامي مفتخر است دستاوردهاي با شكوهي در عرصه توليدات داخلي بدست آورده است به گونه‌اي كه وضعيت اقتصاد در ايران به رغم تحريمها و فشارها اكنون توانسته است در رده هجدهم اقتصادهاي برتر جهان قرار گيرد. به فضل الهي با تداوم اين روند و عمل نمودن به توصيه‌هاي رهبر معظم انقلاب در برداشتن موانع توليد از پيش پاي توليدات داخلي، به زودي جهان شاهد افتخارات بيشتر جمهوري اسلامي در اين عرصه خواهد بود.

پي نوشت:

1. موسي نجفي، انديشه تحريم و خودباوري، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1391، ص81.

2. سيد محمد تقي آيت‌ا...ي، ولايت فقيه زيربناي فكري مشروطه مشروعه، تهران، اميركبير، 1363، ص 173-174.

3. موسي نجفي و موسي فقيه حقاني، تاريخ تحولات سياسي ايران، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1391، ص186.

4. روزنامه حبل المتين، سال هفتم، ذيحجه 1317، ش19، ص15.

5. موسي نجفي، انديشه سياسي و تاريخ نهضت حاج آقا نورا... اصفهاني، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1384، ص 63-64.

 نکته

بورس، بازتابي از اقتصاد شرطي شده

علي محمدي
بعد از چند ماهِ پياپي همچنان شاهد وضعيت نابسامان در بازار سرمايه هستيم. مشابه همين وضعيت در سال ۹۲ زماني رخ داد كه آقايان همه چيز را به توافق صد روزه با غرب گره زدند. در آن سال نيز دولت زيربناي اقتصاد را سياست قرار داد و به نوعي با شرطي كردن معيشت و اقتصاد به سياست خارجه، ريسك سرمايه گذار را بالا برد؛ و بازار سرمايه نيز به عنوان اولين بخش اقتصادي وارد فاز ريزش شد. طبيعي بود؛ چرا كه بازار سرمايه به عنوان تب سنج اقتصاد است. درواقع بورس اولين جايي است كه نتيجه سياست‌هاي دولت در آن‌جا نمايان مي‌شود.
اگر بي‌كفايتي‌هاي مسؤولين را قبل از آبان۹۹ لحاظ نكنيم، به طور قطع وضعيت بازار سرمايه از آن زمان تاكنون، درگيرِ ريسك‌هاي سياسيِ مربوط به دولت جديد در امريكا و رويكرد آن نسبت به برجام است. وقتي رئيس جمهور با نگاه به توافق با غرب، وعده دلار ۱۵هزار توماني مي‌دهد، چرا سرمايه گذار بر اساس دلار ۲۵هزارتوماني سرمايه گذاري كند!!!
بورس امروز ما آينه و بازتابي از شرطي شدن اقتصاد است. وقتي اقتصاد شرطي مي‌شود، ريسك سرمايه گذاري هم بالا مي‌رود‌. سرمايه گذار در بورس منتظر مانده كه بالاخره توافق مي‌شود يا خير‌ تا بر اساس آن تصميم گيري كند. هر چند به طور كامل نمي‌توان انگيزه‌هاي سياسي مسؤولين را براي انتخابات آينده رد كرد.
وضعيت بازار سرمايه صرفا با ورود نقدينگي بهتر خواهد شد. جذب نقدينگي نيز بدون جلب اعتماد سرمايه‌گذار نسبت به ثبات اقتصادي، امكان پذير نيست. در شرايط فعلي كه دولت همچنان در فضاي سياسيِ توافق با غرب سير مي‌كند، و دورنماي روشني از دل بريدن دولت از غرب وجود ندارد، همچنان بايد منتظر ادامه روند كنوني در بورس باشيم.

 اقتصاد مقاومتي

تركيب اقتصاد و قدرت سياسي

مهدي درستي
وقتي تعريف علم اقتصاد را مي‌ديدم، با خودم مي‌گفتم آنچه كه در تعريف علم اقتصاد آمده، يعني تخصيص بهينه منابع محدود براي نيازهاي نامحدود در زمان تركيب با قدرت سياسي يا قدرت مالي افراد محدود، نتيجه اش مي‌شود منابع محدود براي افراد محدود؛ يعني اين افراد، منابع را طوري كه خودشان بخواهند تخصيص داده و بازار موجود داخلي و خارجي تابع تصميمات اين افراد خواهد شد.
موضوع علم اقتصادكميابي است و صاحبان قدرت براي اين‌كه ثروت را در مرتبه خودشان منحصر نمايند، مُدام سعي دارند براي بشر نيازهاي كاذب و مزيّن به وجود آورند يا به توليد داخلي هر كشور آسيب وارد كرده و هر كشوري را نيازمند اصلي كالاهاي وارداتي خودشان كنند.
قدرت و ثروت در اين مافياي كثيف، هيچ وقت نمي‌گذارد عدالت در شبكه آن‌ها و سيستم اداري جامعه‌ها نفوذ كرده و ارزش پول جامعه، مثبت بماند.
آن‌ها پس از ايجاد نيازهاي كاذب، به كميابي دامن زده تا بتوانند منابع را براي خود منحصر نمايند.
صاحبان قدرت سعي دارند عرضه براي نيازهاي كاذب و يا اصلي را محدود كرده تا منابع محدود تنها به صاحبان ثروت برگردد؛ اينان قصد دارند از اين طريق، صاحبان ثروت هر جامعه‌اي را براي اهداف خويش خريداري كرده تا قدرت سياسي خود را در آن جامعه ايجاد و تقويت نمايند.
تخصيص منابع در سايه جمهوري اسلامي هم نتوانسته آن طور صورت پذيرد كه آرمان‌هاي انقلاب بر آن پايه ريزي شده است: يعني مي‌توان براي رفع كميابي و عرضه بيشتر از تقاضاي اصلي مردم ايران، كالا و خدمات توليد كرد؛ اما مافياي قدرت و سياست دشمن رخنه كرده و اجازه كامل چنين رفتاري را به كشور ايران نمي‌دهد. مشكلي كه سال هاست شاهد آن بوده و بعضا در سايه دولت‌هاي ناكارآمد كه به توليد داخلي بها نداده و فقط به خلق پول مشغول بوده اند، مشهود مي‌باشد. اين دولت ها، منفي بودن ارزش پول و فاصله شديد طبقات اجتماعي مردم را به وجود آورده اند، يعني همان چيزي كه اوّل: صاحبان قدرت و ثروت جهاني و سپس صاحبان قدرت داخلي، در انتظارش بودند. دليل همه اين مفاسد، خارج شدن از منطق انقلاب اسلامي يعني اقتصاد مقاومتي و راه ولايت مي‌باشد.