صفحه حوزه و دانشگاه

طلبگي، حوزه و اجتهاد

مهدي درستي

ماهيت دروس حوزوي

به نظر كوتاه و قاصر اين بنده كوچك، اين دروس، ابزاري بيش نيستند كه بايد ما را به هدف اصلي(ثقلين) برسانند.

مي توان از اين ابزارها درست استفاده كرد و هم مي‌توان استفاده ناشايستي كرد و در واقع اشتباه آن است كه اين ابزار، خود تبديل به يك هدف علمي شوند.

ما اين دروس را مي‌آموزيم تا صورت و قالب و شكلي را درست كرده و پس از عرضه مواد(ثقلين) در قالب ساخته شده، محصولي شايسته دريافت نموده تا به وسيله آن به اسلام سودي رسانده و به استعمار و استكبار و استحمار ضربه‌اي فولادين بزنيم؛ اما با تبديل شدن اين دروس به هدف و گذراندن طولاني مدت اين مواد آموزشي، هدف اصلي اسلام حاصل نشده و نخواهد شد. به اين دليل هم، طلاب انگيزه خودشان را از دست مي‌دهند.

مواد آموزشي كه همان دروس حوزوي باشد از متن ابدي اسلام كه قرآن باشد و از معارف نوراني ائمه هدي عليهم السلام به اندازه مورد انتظار بهره‏مند نيستند.

گذاشتن تنها ۲۰ آيه قرآني از ميان ۱۰۰۰ آيه مرتبط در برخي كتابها، و نيز بحث كردن از ۱۰۰ روايت از ميان صد هزار حديث نوراني، نبايد نگرش طلبه را منحرف نمايد كه نظام آموزشي حوزه، نظامي كامل و جامع و در مسير اهداف حقيقي است.

به نظر قاصر اين حقير:

1. اين دروس بايد تغيير كنند؛

2. مدت زمان آموزش مقدماتي كاهش پيدا كند،(ده سال، پنج سال بشود)؛

3. كار تخصصي در موضوعات مستحدثه انجام شود؛

4. دروس فقه حكومتي برگزار شود؛

5. موضوع شناسي انجام شود؛

درنتيجه ده سال صرف وقت در حوزه(مقدمه درس خارج) كه برابر با يك عمر مي‌باشد، اسراف وقت است.

آري، چقدر رهبرانقلاب و علامه طباطبايي درست گفتند: علوم حوزوي جوري است كه شخص مي‌تواند فقيه و مجتهد شود اما دست به قرآن نزده باشد!

تفسير الميزان، جلد ۵، ص ۴۵۰؛

حديث ولايت، ج ۸، ص ۶۴؛

مصرف عمر در حوزه

طبق نظر كارشناسان براي متخصص شدن در هر امري، حداقل 7 هزار ساعت و حداكثر 10 هزار ساعت كار علمي و مفيد، لازم مي‌باشد.

اگر بخواهيم ميزان ۱۰ سال تحصيل در حوزه علميه را بدون محاسبه تعطيلات(48 روز جمعه + 27 روز مناسبتي = 75) و كلاس‌هاي آموزشي حساب كنيم و ميانگين 5 ساعت كار مفيد علمي رو در هر روز مبناي محاسبه خود قرار دهيم:(14500= 10 سال× 1450 = 5 × 290 = 75 _ 365) برابر مي‌شود با 14500 ساعت.

يعني 45/1 برابر بيشتر از حداكثر مورد نياز براي تخصص

سوال: چه كسي قائل است يك طلبه بعد از ۱۰ سال تحصيل، متخصص و كارشناس بيرون مي‌آيد؟!!! طلبه‌اي كه تنها دروس ابزاري را خوانده و هنوز سراغ منابع(قرآن و سنّت) نرفته، تازه اگر از اين ده سال تحصيل، براي خود مبناي اجتهادي در قرآن و حديث، فقه و اصول گرفته باشد. در حال حاضر، بايد وارد اجتهاد در شش هزار آيه قرآن كريم و ۵۰ هزار روايت وارده بشود كه اين هم اگر ۵ ساعت به مبناي ساعت قبلي اضافه كنيم البته در ۵ سال، برابر مي‌شود با 29000 ساعت مفيد.

اين ساعت در حوزه و علوم اسلامي، 9/2 برابر استاندارد تخصص در علوم ديگر است.

نتيجه: اسراف وقت در طول ده سال تحصيل ابتدايي كه تنها صرف مقدمات مي‌شود، البته اگر بر فرض اين‌كه خروجي داشته باشد، يعني به مبناي اجتهادي در قرآن، حديث، فقه و اصول رسيده شود.

اين اتلاف وقت به حدّي زياد است كه در صورت نرسيدن به خروجي ده سال تحصيل در حوزه، حرام شرعي مي‌شود.

بايد محقق بود و براي مردم مسائل اسلامي را تجزيه و تحليل كرد. صرف خواندن آيات و روايات در مردم يقين قلبي ايجاد نمي‌كند، بلكه تحليل آن هاست كه برايشان بصيرت افزايي دارد و الا با ايجاد يقين عقلي كه وظيفه طلبگي خويش را انجام نداده ايم.

هدف اصلي در حوزه، اجتهاد و توليد علم خصوصا در موضوعات روز است و او را به محمد و آل او قسم مي‌دهيم كه ما را در اين هدف و وظيفه ياريمان نمايد.

روشنفكراني كه نسخه جنسي مي‌پيچند!

حسن محدثي جامعه‌شناس و هيأت علمي دانشگاه آزاد علوم تحقيقات تهران است به عنوان يك روشنفكر ژورناليستي در كانال خودش با عنوان «زير سقف آسمان» در تلگرام مشغول فعاليت است. او كه گرايش‌هاي فكري نزديكي به جريان ملي مذهبي دارد، هميشه نگاه منتقدانه‌اي نسبت به آموزه‌هاي ديني داشته و سعي دارد با فلسفه‌بافي‌ها و تحليل‌هاي جامعه‌شناختي نسخه‌اي جديد بپيچد!

او در يادداشت جديد خود درباره كليپ جديد خواننده لس‌آنجلسي تجويزهايي را براي والدين توصيه كرده كه يكي از آنها آموزش جنسي چندرسانه‌اي به كودكان و نوجوانان است!! متأسفانه ولنگاري فرهنگي در عرصه حقيقي و بي‌مبالاتي ما در عرصه مجازي، زمينه‌ساز اين شده است كه اين ژورناليست‌هاي روشنفكرمآب به فكر تربيت جنسي كودكان و نوجوانان ما باشند و نسخه پيچي كنند!

در ضمن محدثي كسي است كه در بهمن ماه سال گذشته، در سخناني وقيح‌آميز نسبت به آيت‌الله سبحاني انتقاداتي بيان داشت. پروژه فكري محدثي نيازمند بررسي و نقد لازم است كه مجال خود را مي‌طلبد ولي او مدت مديدي است كه در حوزه جامعه‌شناسي خانواده ورود يافته و نظرات شاذ فراواني دارد كه در كانال‌هاي مختلف مجازي پمپاژ مي‌شود! اين گوشه‌اي از فضاي ژورناليسم علم در فضاي سايبري است كه نيازمند حضور هوشمندانه اساتيد و نخبگان فكري جريان انقلابي را مي‌طلبد.

 در محضر فرزانگان

شهيد مفتح مجاهد حوزه و دانشگاه

شهيد دكتر مفتح، دروس خارج فقه و اصول و عرفان را نزد استاد فرزانه و كبير انقلاب حضرت امام خميني رحمه الله آموخت. بخشي از رسايل شيخ انصاري را نزد آيت الله مجاهد تبريزي(ره) فرا گرفت و دروس خارج فقه و اصول را در محضر زعيم بزرگ حوزه علميه قم حضرت آيت الله بروجردي(ره) آموخت .در فلسفه، حكمت و عرفان، از محضر علامه طباطبايي(ره) و آيت الله رفيعي قزويني(ره) استفاده هاي شاياني كرد. مدتي از محضر حضرت آيت الله گلپايگاني(ره) و حضرت آيت الله مرعشي نجفي(ره) بهره برد و در مدتي كمتر از زمان متداول و مرسوم، دوره كامل خارج علوم حوزه را گذرانيد و به درجه اجتهاد نائل گشت

 نکته

اثر كمك به مرده در طاس حمام


در اين داستان واقعي و جالب،‌ رابطه بين كارهايي كه اين دنيا براي اموات انجام مي‌دهيم با اثري كه در برزخ ميگذارد مشخص ميشود:
از خاطرات آقابزرگ طهراني به علامه طهراني:
طفل‌ بودم‌ و چند روز بود كه‌ مادر بزرگ‌ پدري من‌ از دنيا رفته‌ بود. يك‌ روز مادر من‌ در منزل‌ آلبالو پلو پخته‌ بود.
هنگام‌ ظهر يك‌ نيازمندي در كوچه‌ گدايي‌ ميكرد و مادرم خواست براي‌ خيرات‌ به‌ روح‌ مادر بزرگم مقداري غذا به‌ سائل‌ بدهد، ولي ظرف‌ تميز در دسترس‌ نبوده‌ و با‌ عجله‌ براي آنكه‌ سائل‌ از در منزل‌ ردّ نشود مقداري از آن‌ آلبالو پلو را در طاس‌ حمّام‌ كه‌ در دسترس‌ بود ريخته‌ و به‌ سائل‌ ميدهد و از اين‌ موضوع‌ كسي خبر نداشت.
نيمه‌ شب‌ پدر من‌ از خواب‌ بيدار شده‌ و مادر مرا بيدار كرد و گفت‌: امروز چكار كردي؟
مادرم‌ گفت‌: نميدانم‌!
پدرم‌ گفت‌: الان‌ مادرم‌ را در خواب‌ ديدم‌ و بمن‌ گفت‌: من‌ از عروس‌ خودم‌ گله‌ دارم‌، امروز آبروي مرا در نزد مردگان‌ برد؛ غذاي مرا در طاس‌ حمّام‌ فرستاد. تو چكار كرده‌اي؟ مادرم‌ جريان را گفت.
درواقع مادربزرگ گله‌مند است‌ كه‌ چرا غذاي او كه‌ يك طبق‌ نور است‌ را در طاس‌ حمّام‌ ريخته‌!
و اهانت‌ به‌ سائل‌، اهانت‌ به‌ روح‌ متوفّي بوده‌ است‌.
معاد شناسي علامه طهراني ج 1 ص 190 و 191

 پرسش و پاسخ هفته

پرسش: وقتي سگ‌هاي زنده ياب اينقدر براي ما مفيد هستند چرا بايد بگوييم "سگ نجس است"؟

پاسخ:
وقتي ميگويند سگ نجس است يعني سگ را توي رختخوابتان نبريد و ظرف غذايش را از ظرف غذاي خودتان جدا كنيد و اگر ترشحاتش به دست و بدنتان برخورد كرد يا با دست خيس، بدنش را لمس كرديد بعدا دستتان را بشوييد. يعني سگ را مثل بچه‏هايتان بغل نكنيد و اگر بغل كرديد بعدا دستتان را بشوييد. اينها مي‌تواند فلسفه‌هاي بهداشتي داشته باشد يا حتي با بهداشت رواني انسان مربوط باشد زيرا سگ به شدت اهل اُنس گرفتن با انسان است و گاهي ممكن است جاي همسر يا فرزندِ انسان را به نخو كاذبي پر كند و موجب فردگرايي افراطي در انسان گردد.
وانگهي سگ نگهبان، سگ شكاري و سگ زنده ياب از نظر اسلامي بسيار ارزش دارند و اگر كسي به آنها آسيب بزند نه تنها گناه كرده بلكه بايد غرامت هم بپردازد.
قرآن در سوره مائده آيه 4 از سگ شكاري ياد كرده است. همچنين در سوره كهف، آيه 18 و 22 از سگ اصحاب كهف كه نگهبان بود ياد كرده است. همچنين در تعاليم اسلامي آمده كه در هنگام غذا خوردن اگر سگي گرسنه به ما نگاه كند بايد بخشي از غذايمان را به حيوان بدهيم.
نجس ناميدن سگ به معناي « آزار رساندن به اين حيوان» نيست بلكه به معناي آنست كه ظرف غذا و محل خواب انسان نبايد با ظرف غذا و محل خواب سگ مشترك باشد. بنابراين اگر كسي بخاطر نگهباني از خانه يا گله يا مزرعه ي خود نيازمند نگهداري سگ است، بايد مكان جداگانه‌اي براي زندگي اين حيوان در نظر بگيرد.
متأسفانه اخيرا بعضي از كانال‌هاي تلگرامي به دنبال آن هستند كه اين آداب اسلامي را كه در احاديث آمده است به تمسخر بگيرند و زير سؤال ببرند بنابراين روايت‌ها و داستان‌هايي جعل مي‌كنند كه بگويند " پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) هم سگ را به خود مي‌چسبانده‌اند و به خوابگاه خود راه مي‌داده اند"!! اين كانال‌ها با جعل داستان و روايت مي‌خواهند شمار انبوه روايات و احاديث اسلامي درباره « ضرورت فاصله گذاري با سگ » را مردود قلمداد كنند.