صفحه جريان‌شناسي

به مناسبت 25 بهمن، سالروز صدور فتواي تاريخي امام خميني(ره) مبني بر ارتداد سلمان رشدي
فتوايي كه لرزه بر پيكره غرب انداخت!

 جمال فلاح تفتي

مهرماه 1367 كتابي تحت عنوان «آيات شيطاني» به قلم «سلمان رشدي» كه در قالب رمان، آكنده از اهانت هاي زشت و ننگين به ساحت مقدس پيامبر اعظم(ص) و خانواده و اصحاب شريف ايشان بود و اسلام و قرآن را با تعابير سخيف توصيف كرده بود، در لندن توسط انتشارات وايكينگ وابسته به مؤسسه پنگوئن انتشار يافت. كتاب اين نويسنده كه هندي تبار بود، ابتدا در هندوستان جلب توجه كرد و انتشار و توزيع آن به علت اعتراضات مسلمانان در هند ممنوع شد. سپس دامنه اعتراضات به كشورهاي اسلامي و سپس به اروپا و آفريقا رسيد، تا آنكه در روز 23 بهمن در جريان تظاهرات هزاران پاكستاني در مقابل مركز فرهنگي آمريكا در اسلام آباد، 6 تن از تظاهركنندگان كشته و ده ها تن نيز مجروح شدند.

به رغم افزايش اعتراضات مسلمانان، طراحان و حاميان اين اقدام، نه تنها به اين هشدارها توجهي نكردند، بلكه بر دامنه تبليغات خود افزودند تا جايي كه مقدمات نامزد كردن اين كتاب براي جوايز ادبي مهم اروپا مطرح شد. شبكه گسترده توزيع اين كتاب در بيشتر كشورهاي اروپايي، آمريكايي و بعضي كشورهاي آسيايي با قراردادهاي كلان براي ترجمه و توزيع آن، به تلاش پرداختند و در عرصه تبليغاتي و با ايجاد حلقه هاي محافظتي، به حمايت علني از او پرداختند.

واكنش ها به انتشار آيات شيطاني در ايران

اما در داخل ايران نگاه هاي متفاوتي به اين مساله وجود داشت؛ قاطبه مردم اعتراضات وسيعي به اين كتاب داشتند، اما اقليت ملي گرا ضمن تقبيح اين مساله برخورد هاي محكم با آن را صلاح نمي دانستند، نهضت آزادي همانند ديگر جريان هاي ملي و مدعي برپايي دموكراسي در ايران با هرگونه اقدام اسلامي كه به قول آنها، منافي با عرف بين المللي و ناخوشايند با غرب و سبب ايجاد تنش با غرب شود، مخالف بودند و هرگونه اقدامي مانند اعلام حكم ارتداد را موجب زشت و كريه جلوه دادن چهره اسلام در جهان قلمداد مي كردند. مهندس «بازرگان» كه از آغاز به عنوان رهبر فكري و سياسي جمعيت نهضت آزادي مطرح بود، پا را از مرحله مخالفت با اين حكم به دلايل سياسي فراتر گذاشته و در اصل صحت نسبت ارتداد به سلمان رشدي نيز ترديد و تشكيك كرد. وي در مقاله اي، با وجود اينكه در آغاز، خشم و غيرت اسلامي مردم ايران و ديگر كشورهاي مسلمان را در مخالفت با رشدي و اهانت هاي او به ساحت مقدس پيامبر عظيم الشأن اسلام (ص) مورد تمجيد قرار مي دهد، اما وقتي پاي مجامع جهاني و عرف بين المللي پيش مي آيد، اعلام حكم ارتداد و اعدام سلمان رشدي را به سود مسلمانان نمي داند و آشكارا با اين حكم به مخالفت برمي خيزد.

موضع قاطعانه و انقلابي امام خميني(ره)

در اين ميان امام خميني(ره) تمام قامت در دفاع از اسلام به ميدان آمده بودند. اطرافيان، توصيه هايي نزد امام آورده بودند كه ايشان از بيان موضع تند خودداري كنند.

برخي با شنيدن اينكه امام قرار است نامه اي منتشر و حكم اعدام سلمان رشدي را اعلام كند تلاش داشتند جلوي ايشان را بگيرند اما هيچ كس نتوانست ايشان را از اين اقدام منصرف كند.

دكتر علي اكبر ولايتي وزير وقت امور خارجه مي گويد: يكى از مهم ترين ويژگي هاى امام، تسليم ناپذيرى و سازش ناپذيرى ايشان در مقابل فشارهاى داخلى و خارجى در حفظ اصول بود. اگر ايشان به چيزى معتقد بودند، پاى آن مي ايستادند. درباره سلمان رشدى نيز واكنش ايشان تاريخى بود، بسيارى را بيدار كرد و به بسيارى ديگر شجاعت داد؛ در واقع جهان اسلام را بيدار كرد. من از نزديكان امام با واسطه شنيدم وقتى امام اين موضوع را شنيدند و فتوا دادند، در اتاق خود قدم مي زدند و مي گفتند دريغ از جوانى؛ يعنى اگر خود من جوان بودم، مي رفتم و با سلمان رشدى مي جنگيدم.(1)

امام خميني(ره) در روز 25 بهمن 1367 با صدور حكمي كه ابتدا در برخي رسانه ها فتوا خوانده مي شد، ضربه سختي بر پيكره طراحان اتاق فكرآمريكايي، انگليسي و صهيونيستي وارد كرد؛ حكم امام بدين گونه بود:

بسمه تعالي

انا لله وانا اليه راجعون

به اطلاع مسلمانان غيور سراسر جهان مي رسانم، مؤلف كتاب "آيات شيطاني" كه عليه اسلام و پيامبر و قرآن، تنظيم و چاپ و منتشر شده است، همچنين ناشرين مطلع از محتواي آن، محكوم به اعدام مي باشند. از مسلمانان غيور مي خواهم تا در هر نقطه كه آنان را يافتند، سريعاً آن ها را اعدام نمايند تا ديگر كسي جرأت نكند به مقدسات مسلمين توهين نمايد و هر كس در اين راه كشته شود، شهيد است ان شاءاللّه. ضمناً اگر كسي دسترسي به مؤلف كتاب دارد ولي خود قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفي نمايد تا به جزاي اعمالش برسد.

و السلام عليكم و رحمه الله و بركاته/ روح الله الموسوي الخميني/25 بهمن ماه 1367(2)

استقبال گسترده از فتواي تاريخي امام خميني(ره)

اين ابلاغ محكم و قاطع، صفوف مسلمانان صرف نظر از مذاهب و زبان و كشورهايشان متحداً در برابر غرب ايستادند. پيامدهاي اين واقعه موجوديت جامعه اسلامي را به عنوان يك امت واحده جلوه گر ساخت و نشان داد كه مسلمانان عليرغم اختلافات داخلي و مغايرتهاي جانبي هرگاه به درستي رهبري شوند مي توانند به عنوان پيشتازان حركت احياي ارزش هاي ديني در آيندة جهان نقشي تعيين كننده برعهده بگيرند. همچنين صدور اين حكم تصور اشتباه غربي ها را در اينكه ايران با پذيرش قطعنامه از هدف هاي انقلابي اسلامي خود دست كشيده است، در هم ريخت.

اين فتوا همچنين با استقبال گسترده علماي جهان اسلام روبرو شد، چرا كه طبق نظر تمامي علماي فرق اسلامي و برگرفته از روايات متواتر، توهين كنندگان به ذات اقدس پروردگار يا رسول گرامي اسلام، كافر و مرتد شناخته مي شوند و البته كشتن گوينده ناسزا واجب است، خواه اين فرد مسلمان بوده و با اين كار، مرتد شود و خواه اينكه غيرمسلمان بوده باشد.

اطلاعيه دفتر امام خميني(ره) در مورد وجوب قتل سلمان رشدي و تكذيب شايعات

مدتي بعد از صدور اين حكم تاريخي، رسانه هاي خارجي وابسته به دستگاه استعمار سعي مي كنند اين گونه القا كنند كه اگر سلمان رشدي توبه كند، بخشيده شده و حكم اعدامش لغو مي شود! اين خط خبري تحريف شده در كوتاه ترين زمان ممكن، به تيتر يك رسانه هاي استكبار تبديل مي شود.

امام خميني(ره) اما هوشيار است و دفتر ايشان بلافاصله اين توطئه را بر ملا مي كند: بسمه تعالي رسانه هاي گروهي استعماري خارجي به دروغ به مسئولين نظام جمهوري اسلامي نسبت مي دهند كه اگر نويسنده كتاب آيات شيطاني توبه كند، حكم اعدام درباره او لغو مي گردد. امام خميني (مدّظلّه) فرمودند: اين موضوع صد درصد تكذيب مي گردد. سلمان رشدي اگر توبه كند و زاهد زمان هم گردد، بر هر مسلمان واجب است با جان و مال تمامي همّ خود را به كار گيرد تا او را به دَرَك واصل گرداند.

حضرت امام اضافه كردند: اگر غيرمسلماني از مكان او مطلع گردد و قدرت اين را داشته باشد تا سريعتر از مسلمانان او را اعدام كند، بر مسلمانان واجب است آنچه را كه در قبال اين عمل مي خواهد، به عنوان جايزه و يا مزد عمل به او بپردازند.(3)

حكم امام(ره) به قوت خود باقي است

توطئه و شبهه افكني البته به همين جا محدود نمي شود و دشمن اميدوار است تا روزي با درگذشت آيت الله خميني(ره)، اين موضوع نيز به فراموشي سپرده شود؛ اما خلف صالح امام يعني آيت الله خامنه اي(مدظله)، با هوشياري كامل و در اولين پيام خود به حجاج (كه حدود يك ماه پس از ارتحال امام صادر مي كنند) با اشاره به كينه ورزي دشمنان نسبت به اسلام مجدداً بر قضيه ي سلمان رشدي تأكيد مي كنند: وظيفه عمومى همگان در برابر اهانت به مقدّسات اسلامى، روشن و واضح است و حكم امام فقيد به واجب القتل بودن نويسنده مرتد و پليد آيات شيطانى، تكليف همه را نسبت به موارد مشابه روشن مي سازد. حكم امام امّت درباره آن نويسنده نگون بخت به قوّت خود باقى است و او بايد همچنان در انتظار اجراى آن تا لحظه ي مقدّر بماند.(4)

تاكيدات رهبر حكيم انقلاب بر حُكمِ امام در سال هاي دهه ي 70، 80 و 90 نيز روندي پيوسته دارد و چندين بار تكرار مي شود كه از آن جمله مي توان به پيام حج سال 1383، سخنراني معظم له پس از انتشار كاريكاتورهاي موهن از پيامبر اسلام در يك نشريه ي دانماركي در سال 1387 و واكنش به هتك حرمت قرآن توسط يك كشيش آمريكايي در سال 1389 اشاره كرد كه معظم له، همه اين اتفاقات را در ادامه پروژه دشمنان در ماجراي سلمان رشدي معرفي مي كنند.

قرار بود كتاب «آيات شيطاني»، نقطه آغازي بر تحقير فرهنگي و جنگ نرم نظام مند عليه جهان اسلام باشد، اما حكم قاطعانه امام راحل(ره)، آن برنامه را از بين برد و غرب را به زانو در آورد تا همگان بدانند كه اسلام با آزادي بيان و انديشه كاملا موافق است، اما توهين به عنوان پديده اي خارج از ضوابط و چارچوب هاي علمي و منطقي، هميشه و در همه جا محكوم است.

پي نوشت:

(1)كتاب حرفي از هزاران، دكتر علي اكبر ولايتي، انتشارات اميركبير، ص 461

(2) صحيفه امام، جلد21، صفحه 263

(3) صحيفه امام، جلد21، صفحه 268

(4) پيام به حجّاج بيت ا لله الحرام اوّل ذي الحجّة 1409

 برگي از تاريخ

خاطرات منشي فرح از ولخرجي هاي شاه

وقتي شاه براي سفر زمستاني به سوئيس مي آمد، ابتدا دو هواپيما بارهاي او و اطرافيان را مي آوردند. سپس دو طبقه كامل از يك هتل مجلل براي دو ماه اجاره مي شد و اين در حالي بود كه شاه ويلايي بسيار مجلل در يك نقطه خلوت براي خود خريداري كرده بود. آنگاه، شاه و همراهانش با يك هواپيماي دربست وارد مي شدند.در طول سفر هم هواپيماهاي اختصاصي متعددي، ملزومات سفر آنها را با رفت و آمدهاي مكرر تأمين مي كردند.
در دوران پهلوي مصرف انواع مواد مخدر، از ترياك تا هروئين و حشيش در ايران رايج گرديد. برخي از درباريان به ويژه اشرف، خواهر دو قلوي شاه، نقش مهمي در واردات اين مواد به كشور داشت. درصد فراوان قاچاق اين مواد، صرف هرزگي ها و قماربازي‌هاي اشرف و ساير درباريان در ايران و خارج از ايران مي شد.
در ويلاي مجلل شاه، اتاق شاه از همسرش به دستور شاه جدا شد تا وي بتواند با صرف پولهاي گزاف از بيت‌المال مسلمين، چهره هاي مشهور سينمايي غرب و... را دعوت كند كه از آن جمله مي توان به بريژت باردو(هنرپيشه مشهور فرانسوي) اشاره كرد. شاه حتي در زماني كه در ايران بود هرگاه دندانش درد مي گرفت با صرف هزينه هاي گزاف، دندانپزشك گرانقيمتي را از سوئيس به ايران مي آورد و با اهداي پول كلان و هداياي سنگين و تقبل مخارج سفر و تفريحات گاه دو هفته اي او در ايران، به درمان دردي مي پرداخت كه با هزينه كمي در ايران قابل درمان بود.
ولخرجيهاي شاه و اطرافيان در سوئيس تا بدان حد بود كه بارها مورد اعتراض مطبوعات سوئيسي و اروپايي قرار گرفته بود اما سفير مي كوشيد با اهداي هداياي گران قيمت به روزنامه نگاران صداي آنها را خاموش كند اما برخي پول مي گرفتند و در عين حال به انتقادات خود شدت مي دادند. اين اعتراضات منجر به تظاهرات دانشجويي عليه حضور شاه در سوئيس مي شد.
منبع: كتاب پشت پرده تخت طاووس نوشته مينو صميمي